Xã Hội

Học để làm gì?

Thứ Năm, 11/08/2022

“Học để làm gì?” là một câu hỏi rất xưa cũ. Xưa cũ đến mức hàng nghìn năm nay, hậu thế tìm đủ mọi cách trả lời nhưng dường như chưa có lời giải nào thực sự tỏ tường, thấu đáo. Bởi lẽ, phạm trù của câu hỏi rộng đến nỗi, nếu không cẩn thận, câu trả lời sẽ phiến diện kiểu “thầy bói xem voi”.

Nhiều gia đình cho con đi học chỉ với mong muốn mỗi ngày đến trường của con là một ngày vui

“Học để làm người” có lẽ là đáp án được nhiều người tán đồng hơn cả. Nếu không thế, sao lại có câu “Tiên học lễ, hậu học văn”?

Lễ ở đây được hiểu là lễ nghĩa, là đạo làm người. Còn văn, tượng trưng cho nghề nghiệp, môn học. Tức là các cụ ta cho rằng trong cái sự học thì việc học làm người quan trọng hơn cả và buộc phải đưa lên đầu tiên, trước hết. Làm được người theo đúng nghĩa con người rồi thì học gì, làm gì tiếp theo cũng được.

Sự việc tưởng như mười mươi, rõ như ban ngày thế mà chẳng hiểu sao trong những năm gần đây, không ít người dân, đặc biệt là các phụ huynh lại “quay cuồng” theo chuyện học của con em mình đang theo học bậc phổ thông.

Dù chưa khảo sát thực tế để có con số chính xác, nhưng ước lượng bằng mắt thấy, tai nghe, ai cũng có thể cảm nhận được tỷ lệ học sinh phổ thông hiện nay tập trung cho việc học cao độ đến mức nào. Tuyệt đại đa số thời gian trong ngày của các em đều dành cho việc học. Ngoại trừ thời gian ngủ, các việc khác như ăn, chơi, tập thể dục, giao lưu quan hệ với bạn bè, người thân gần như chỉ làm cho có.

Nhiều lần thăm dò các bậc phụ huynh khi thấy con em họ đặt việc học làm mục tiêu tối thượng, câu trả lời nhận được thường là “Học để cho giỏi” với luận điểm học giỏi thì làm mọi việc sẽ giỏi hơn.

Đã đành học giỏi là điều đáng quý, nhưng chúng tôi cho rằng, nếu chỉ tập trung cho mỗi việc học, hệ lụy mang lại có khi lợi bất cập hại. Ví như trẻ em không biết các kỹ năng sống như bơi lội, phòng tránh tai nạn thương tích, tránh tiếp xúc với hóa chất, thực phẩm độc hại thì hoàn toàn có thể xảy ra tình huống đau lòng là chưa kịp lớn thành người đã bị thiệt mạng vì gặp chuyện không may.

Hoặc giả, khi quá chuyên tâm vào việc học, nhiều trẻ em sẽ trở thành “gà công nghiệp” theo đúng nghĩa đen. Lớn lên chỉ biết đến những kiến thức trong sách vở, khi va chạm với thực tế cuộc sống sẽ không thích ứng nổi và thực sự trở thành người thừa, thành gánh nặng cho gia đình và xã hội.

Theo đánh giá của các chuyên gia xã hội học, hầu hết các phụ huynh ở Việt Nam đều mong muốn và hướng con em mình theo con đường học văn hóa với tiêu chí càng giỏi càng tốt. Tuy nhiên, kết quả khảo cứu qua nhiều năm cho thấy, số lượng trẻ học giỏi ở bậc phổ thông trở thành người thành đạt khi trưởng thành chiếm tỷ lệ rất thấp so với số có học lực bình thường.

Lý do rất đơn giản là những người thành đạt thường có tư duy khác xa so với những người bình thường. Họ không mấy khi bị gò bó vào khuôn phép, không đặt nặng việc học lý thuyết mà luôn hướng đến hiệu quả làm đầu.

Trở lại với câu “Tiên học lễ, hậu học văn” để thấy các cụ ta xưa có cách nhìn thâm thúy. Học làm được người rồi, biết những đạo làm người từ cái đơn giản nhất như yêu thương ông bà, cha mẹ, người thân, biết chia sẻ với đồng loại và làm những việc đời thường nhất rồi thì học cái gì sau đấy cũng dễ.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn, đại ý có tài mà không có đức là người vô dụng. Hiểu rộng ra để thấy, dù làm việc giỏi giang, tài cán đến đâu mà không trọn đạo làm người thì cũng chẳng để làm gì.

Bàn về chuyện học để làm gì, theo chúng tôi cần nhấn mạnh tầm quan trọng của vế thứ nhất câu trả lời, tức học để làm người. Tuy nhiên, vế tiếp theo cũng rất quan trọng. Đó là làm người thì phải biết mình nên làm gì. Nếu không xuất chúng đến mức “Tề gia, trị quốc, bình thiên hạ” như tư tưởng Nho học Trung Hoa hay “Đã mang tiếng ở trong trời đất/Phải có danh gì với núi sông” của cụ Nguyễn Công Trứ thì chí ít cũng phải tự nuôi sống được bản thân, chăm sóc được gia đình và đóng góp phần công sức ít ỏi cho xã hội.

Nếu học chỉ để mà học, không có khả năng vận dụng vào thực tế sẽ mãi là những con mọt sách, gà công nghiệp… và để lại nỗi day dứt khôn nguôi cho đấng sinh thành suốt đời kỳ vọng. Như thế thật đáng tiếc!

Quang Nam

TAG:
Tin tức Mới:

Ý kiến của bạn

Họ tên:
Email: