Xã Hội

Đưa đầm An Khê thuộc di tích quốc gia vào quy hoạch làm dự án điện mặt trời: Không thể vừa làm điện vừa bảo tồn nguyên trạng

Thứ Năm, 12/05/2022

Sau một thời gian tạm dừng, tỉnh Quảng Ngãi tiếp tục kiến nghị Bộ Công thương đưa đầm An Khê (nằm trong khu vực bảo vệ di tích quốc gia Khu khảo cổ học Sa Huỳnh) vào quy hoạch làm dự án điện mặt trời.

Loại hình kinh tế phù hợp trên vùng đầm An Khê là kinh tế du lịch, du lịch cộng đồng, các mô hình trải nghiệm…

Tỉnh Quảng Ngãi đã có văn bản 1762/UBND-KTN ngày 19.4.2022 gửi Bộ Công thương đề nghị xem xét đưa các dự án nguồn điện tại tỉnh Quảng Ngãi vào Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Trong danh mục đề xuất, đầm An Khê nằm trong quần thể các di tích khảo cổ học văn hóa Sa Huỳnh sẽ được quy hoạch làm dự án điện mặt trời với công suất 200MW/MWp, giai đoạn đầu tư 2025-2030. Theo kiến nghị của tỉnh Quảng Ngãi, các dự án điện nhằm tạo tính đột phá, động lực phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng điện khí và kinh tế - xã hội địa phương; hai dự án sử dụng khoảng 658.000m2 mặt nước, chiếm hơm 19% diện tích mặt đầm.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, đây là lần thứ hai đầm An Khê được tái đề nghị làm dự án điện mặt trời. Trước đó, năm 2017, đầm An Khê được đề nghị “gánh” hai dự án là Nhà máy điện mặt trời đầm An Khê trên diện tích 52 ha mặt nước và 2 ha đất ven đầm; công suất thiết kế 50MWp, tổng mức đầu tư 1.254 tỉ đồng, do Công ty TNHH Phát triển công nghệ hệ thống đầu tư và dự án Nhà máy điện mặt trời đầm Nước Mặn (An Khê 2) quy mô 52 ha và công suất thiết kế 50MWp, tổng mức đầu tư gần 1.240 tỉ đồng, do Công ty CP Systech Đà Nẵng đầu tư.

Đầm An Khê dài 3,5 km, rộng 1 km với gần 350 ha mặt nước, nằm tiếp giáp cửa biển Sa Huỳnh (thuộc xã Phổ Khánh, thị xã Đức Phổ). Năm 1909, các nhà khảo cổ học khảo sát các khu vực quanh đầm như Long Thạnh, Phú Khương, Thạnh Đức đã phát hiện các Di chỉ văn hóa Sa Huỳnh - một trong ba nền văn minh cổ đại của Việt Nam. Nhiều di vật khảo cổ học thuộc Văn hóa Sa Huỳnh như Gò Ma Vương, Phú Khương, Thạnh Đức… đã khai quật và còn nhiều di tích nằm trong lòng đất; các di tích Chămpa cổ như bia kỷ, tháp, hệ thống giếng, đường đá, đình thờ Nữ thần Thiên Yana được tìm thấy. Xung quanh khu vực đầm An Khê, người dân vẫn giữ phương thức canh tác truyền thống, phong tục tập quán mang đậm dấu ấn văn hóa dân gian của người Việt như hát Bài chòi, hát Sắc bùa, hát Hổ… trong không gian môi trường sinh thái nhân văn Văn hóa Sa Huỳnh.

Năm 2014, Bộ VHTTDL chỉ định xây dựng di tích quốc gia Khu khảo cổ học Sa Huỳnh thành di tích quốc gia đặc biệt nhằm bảo tồn, gìn giữ nguyên trạng quần thể di sản nền văn hóa Sa Huỳnh. Theo các chuyên gia của Hội đồng di sản văn hóa quốc gia, Sa Huỳnh gần như là nơi duy nhất còn giữ lại được không gian sinh tồn của người cổ Sa Huỳnh, môi trường sinh thái, địa lý nhân văn, địa chất địa mạo, cùng với cánh rừng, với đầm nước ngọt An Khê rộng lớn, là nơi cung cấp nguồn sống cho người Sa Huỳnh cổ xưa.

TS Đoàn Ngọc Khôi, Sở VHTTDL Quảng Ngãi cho biết, năm 2015 ngành chức năng hoàn thiện các hồ sơ, giá trị pháp lý để kiến nghị công nhận di tích quốc gia Khu khảo cổ học Sa Huỳnh là di tích quốc gia đặc biệt. Tuy nhiên, do vướng một số dự án kinh tế của các nhà đầu tư nên đến nay vẫn chưa thực hiện. “Lúc đó chúng tôi làm hồ sơ khu quần thể Sa Huỳnh thì vướng dự án Phim trường Vina, sau đó là các dự án điện mặt trời vào năm 2017 tại khu vực đầm An Khê. Hội đồng di sản quốc gia vào khảo sát và xem xét không gian đầm An Khê, yêu cầu tỉnh bảo tồn đưa vào quần thể di tích Sa Huỳnh để được công nhận Di tích quốc gia đặc biệt, nhưng cho đến nay vẫn chưa hoàn thành”, TS Đoàn Ngọc Khôi cho biết.

Theo nhận định của các thành viên Hội đồng di sản văn hóa quốc gia dựa trên kết quả đi khảo sát đầm An Khê và khu vực xung quanh, nơi đây là không gian sinh tồn, sinh thái nhân văn của cư dân cổ Sa Huỳnh, tiếp nối là cư dân Chămpa và sau này là Đại Việt, đã để lại rất nhiều di vật trong và trên mặt đất tại khu vực này. Đây là không gian lịch sử, sinh thái văn hóa nhân văn quý hiếm, rất có giá trị, xứng đáng được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt, và trong tương lai có thể trình UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa thế giới. “Hội đồng đề nghị không lắp đặt các tấm panel thu năng lượng mặt trời trên mặt nước và xây dựng các công trình vận hành, quản lý dự án đất bờ đầm An Khê; cũng không thể thu hẹp một phần đầm An Khê được vì sẽ vi phạm khu vực bảo vệ của di tích theo quy định của Luật Di sản văn hóa năm 2001 được sửa đổi, bổ sung năm 2009, vi phạm “tính xác thực”, “tính toàn vẹn” của di sản tại Công ước về bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới 1972”, Báo cáo của Hội đồng di sản văn hóa quốc gia nêu rõ.

Như vậy, để bảo tồn không gian, cảnh quan Di tích Quốc gia Khu khảo cổ học Sa Huỳnh phải được giữ nguyên trạng, tổng thể chứ không thể vừa làm điện mặt trời trên mặt đầm An Khê vừa bảo tồn các di sản của nền văn hóa Sa Huỳnh. “Bảo tồn văn hóa vẫn có thể phát triển kinh tế, mang lại nguồn thu ngân sách cho tỉnh, nâng cao đời sống người dân. Đó là các loại hình kinh tế phù hợp như kinh tế du lịch, du lịch cộng đồng, các mô hình trải nghiệm trên vùng sông đầm An Khê, cửa biển Sa Huỳnh…”, đại diện công ty du lịch cho biết.

Hoài Hương (theo vanhoa.vn)

 




TAG:

Ý kiến của bạn

Họ tên:
Email: