Xã Hội

Đồng bào Cao Lan sau hành trình dài "đòi" tên dân tộc

Thứ Năm, 22/08/2019

Vui mừng, phấn khởi là tâm trạng chung của đồng bào dân tộc Cao Lan ở Quang Yên (Sông Lô) khi lấy lại được tên dân tộc của mình trên các giấy tờ tùy thân. Sau chuỗi hành trình dài tìm lại tên dân tộc của các già làng, trưởng bản, người có uy tín, kết quả này đã đáp ứng được nguyện vọng của đồng bào dân tộc Cao Lan nơi đây.

Gia đình ông Hoàng Đình Đề (thôn Xóm Mới, xã Quang Yên, huyện Sông Lô) vui mừng vì được sử dụng tên dân tộc Cao Lan trên các giấy tờ như trước đây

Sự thay đổi không báo trước

Năm 2015, người dân tộc Cao Lan ở xã Quang Yên đi làm các giấy tờ tùy thân như giấy khai sinh, chứng minh nhân dân (CMND) và sổ hộ khẩu bỗng nhiên bị đổi tên dân tộc thành Sán Chay. Chính vì vậy đã làm nảy sinh những tình huống ngược đời. Ví dụ như chị Nguyễn Thị Thịnh là người dân tộc Kinh, kết hôn với anh Trần Quang Tiếp là người dân tộc Cao Lan, nhưng giấy khai sinh của cháu Trần Hải Phong (con chị Thịnh) lại ghi là người dân tộc Sán Chay. Anh Hoàng Đình Nam và chị Lê Thị Bé có 2 con, nhưng, trong giấy khai sinh, các con của anh lại có tên dân tộc khác nhau: Cháu Hoàng Đình Long, dân tộc Cao Lan; cháu Hoàng Thùy Trang, dân tộc Sán Chay… Ông Vi Đình Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Quang Yên cho biết, câu chuyện trên xảy ra ở hơn 100 hộ dân tộc Cao Lan ở địa phương. Việc không đồng nhất thông tin về tên dân tộc trên các giấy tờ còn gây phiền hà cho người dân khi thực hiện các thủ tục hành chính.

Trước đó, năm 2015, Công an tỉnh Vĩnh Phúc nhận được văn bản chỉ đạo từ Bộ Công an hướng dẫn việc ghi tên dân tộc trên sổ hộ khẩu và CMND. Theo đó, tên dân tộc Cao Lan được chuyển thành Sán Chay. Điều này được thực hiện căn cứ vào Danh mục các dân tộc Việt Nam theo Quyết định số 121/TCTK/PPCĐ của Tổng cục Thống kê ngày 2/3/1979. Nhiều CMND của người cha hoặc mẹ được sử dụng làm căn cứ để cán bộ tư pháp xã xác định dân tộc của con trên giấy khai sinh. Do đó, nhiều trẻ em sinh vào thời điểm 2015 có phần tên dân tộc được ghi trên giấy khai sinh là Sán Chay.

Hành trình tìm lại tên dân tộc và lời giải thỏa đáng

Nhiều người dân tộc Cao Lan bày tỏ sự không đồng tình với việc đổi tên dân tộc trên các giấy tờ. Bởi bao lâu nay, họ vẫn sử dụng Cao Lan làm tên dân tộc và không biết Sán Chay là dân tộc nào. Vì thế, 4 người có uy tín trong đồng bào dân tộc Cao Lan xã Quang Yên, gồm các ông: Vi Văn Lộc (thôn Đồng Dong), Sầm Văn Lợi (thôn Đồng Đăng), Đào Văn Lin (thôn Đồng Dạ), Hoàng Đình Đề (thôn Xóm Mới) đã đại diện cho người dân tộc Cao Lan viết đơn gửi các cơ quan chức năng đề đạt nguyện vọng được ghi tên dân tộc trong các giấy tờ như trước đây; yêu cầu giải thích thỏa đáng về việc đổi tên dân tộc Cao Lan thành Sán Chay; đồng thời, tạo điều kiện để đồng bào dân tộc Cao Lan làm lại các giấy tờ có thông tin không trùng khớp. Nhiều lá đơn của đồng bào dân tộc Cao Lan đã được gửi đi. Nhiều ý kiến được nêu trong các cuộc họp, tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội.

Để có lời giải đáp cặn kẽ về vấn đề này, phóng viên đã gặp gỡ GS.TS Trần Trí Dõi, Chủ nhiệm Bộ môn Ngôn ngữ và Văn hóa các dân tộc thiểu số Việt Nam (Khoa Ngôn ngữ học), Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Phát triển các dân tộc thiểu số - miền núi và lưu vực sông Hồng, Trường Đại học KHXH và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội). Ông cho biết: “Từ nhiều năm nay, dân tộc Cao Lan vẫn được gọi là Cao Lan. Kể từ năm 1979, khi Quyết định 121 của Tổng cục Thống kê được ban hành, dân tộc Cao Lan và dân tộc Sán Chỉ gộp lại thành dân tộc Sán Chay. Việc chuyển đổi tên dân tộc từ Cao Lan thành Sán Chay trên các giấy tờ đảm bảo đúng quy định của Nhà nước về Danh mục thành phần các dân tộc Việt Nam, song điều này không phù hợp với thực tế. Bởi tên dân tộc Cao Lan đã được người dân sử dụng trong thời gian dài và họ nghiễm nhiên coi đó là tên chính thức của dân tộc mình.

Người dân tộc Cao Lan cũng như các dân tộc khác đều rất coi trọng tên dân tộc. Khi Quyết định 121 được ban hành năm 1979, các cơ quan chức năng có thẩm quyền đã chậm trễ trong việc đưa vào lĩnh vực hành chính công. Cho đến năm 2015, quy định này bỗng nhiên được áp dụng, gây tâm lý bất ngờ cho người dân. Chưa kể những ảnh hưởng về mặt xã hội, chỉ xét trên phương diện hành chính công, việc chuyển đổi tên dân tộc gây ra thiếu sự đồng nhất thông tin trên các giấy tờ, gây khó khăn cho người dân khi thực hiện các thủ tục hành chính. Theo Giáo sư, cách ghi tên dân tộc phù hợp nhất là viết tên nhóm nhỏ trước, sau đó, đóng mở ngoặc tên dân tộc chính thức, cụ thể: Tộc người Cao Lan (Sán Chay).

Tháng 1/2018, Ủy ban Dân tộc đã ban hành công văn phúc đáp Công văn số 2013 của Cục Cảnh sát đăng lý, quản lý cư trú và Dữ liệu quốc gia về dân cư (C72), Tổng Cục Cảnh sát, Bộ Công an về việc đề nghị hướng dẫn ghi mục dân tộc trên sổ hộ khẩu, CMND và tờ khai căn cước công dân (CCCD).

Đồng chí Phạm Minh Tuấn, Trưởng phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an tỉnh cho biết, Bộ Công an đã có văn bản hướng dẫn Công an các tỉnh, thành phố có người dân tộc thiểu số sinh sống cách ghi tên dân tộc trên các giấy tờ tùy thân của người dân. Theo đó, nếu công dân có nguyện vọng ghi tên gọi khác của dân tộc mình (nhóm nhỏ đã được quy định) nằm trong 54 dân tộc Việt Nam theo Quyết định 121 thì ghi tên dân tộc chính thức trước, sau đó, đóng, mở ngoặc ghi tên nhóm nhỏ, ví dụ như: Dân tộc Tày (Thổ), dân tộc Sán Chay (Cao Lan)...

Thực hiện hướng dân của Bộ Công an, các chiến sĩ công an khi thực hiện thủ tục làm thẻ CCCD luôn giải thích rõ về cách ghi tên dân tộc để người dân nắm bắt được. Với cách ghi này, người dân tộc Cao Lan hiểu rõ về nguồn gốc dân tộc mình và bày tỏ sự đồng tình, nhất trí cao. Đối với những trường hợp công dân được cấp thẻ CMND có ghi mục dân tộc là Sán Chay từ năm 2015, cán bộ tư pháp không sử dụng CMND đó làm căn cứ để xác định tên dân tộc trên các giấy tờ khác. Từ năm 2016 đến nay, có 11 trường hợp người dân tộc Cao Lan xã Quang Yên được phòng Tư pháp tạo điều kiện để làm thủ tục xác định lại tên dân tộc trên giấy khai sinh; khoảng 10 trường hợp đã được sửa tên dân tộc thành Cao Lan trên CMND và tờ khai CCCD. Những công dân khác có nguyện vọng xác định lại tên dân tộc trên các giấy tờ sẽ được ngành tư pháp và công an huyện tạo điều kiện để thực hiện các thủ tục.

Ông Hoàng Đình Đề (thôn Xóm Mới), người có uy tín trong đồng bào dân tộc Cao Lan cho biết: “Giờ đây, người dân tộc Cao Lan đã hiểu rõ dân tộc mình là một nhóm nhỏ thuộc dân tộc Sán Chay. Việc ghi tên dân tộc là Cao Lan (Sán Chay) trên tờ khai CCCD đáp ứng được nguyện vọng của người dân. Người dân cũng hài lòng và phấn khởi khi được các cơ quan chức năng tạo điều kiện xác định lại tên dân tộc trên giấy khai sinh, sổ hộ khẩu. Người Cao Lan được sử dụng tên dân tộc như trước đây là điều đáng mừng”. Ông Hoàng Đình Đề cũng kiến nghị các cơ quan chức năng, trước khi ban hành, thực thi quy định mới cần lấy ý kiến của người dân, thông báo và giải thích để người dân hiểu tường tận sự việc. Như vậy mới có được sự đồng tình, nhất trí của người dân.

Bài, ảnh Bạch Nga



TAG:
Tin tức Mới:

Ý kiến của bạn

Họ tên:
Email: