Xã Hội

Người hồi sinh gốm Hương Canh

Thứ Tư, 17/07/2019

Đó là họa sĩ Lê Duy Ngoạn, hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam, hội viên Hội Văn học nghệ thuật tỉnh, nguyên Trưởng Khoa Mỹ thuật, Trường cao đẳng Văn hóa - Nghệ thuật tỉnh. Hiện, ông đã nghỉ hưu, sinh sống ở thành phố Vĩnh Yên.

Họa sĩ Lê Duy Ngoạn sinh ra và lớn lên ở xã Hoàng Thạch, huyện Hoàng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Lúc thiếu thời, ông ham mê vẽ tranh và thích lấy đất sét nặn những con linh vật. Năm 1959, ông theo học hệ bốn năm, khóa đầu tiên của Trường trung cấp mỹ thuật công nghiệp Hà Nội. Năm 1963, ông ra trường, được phân công về Ty công nghiệp Phú Thọ, tham gia phục hồi sản xuất cơ sở sứ gốm Minh Xương, huyện Cẩm Khê. Tại đây, ông được làm việc với các nghệ nhân quê ở Bát Tràng, nghiên cứu nung gốm gia dụng. Năm 1965, nhà máy sứ Phú Hải ở huyện Hạ Hòa được thành lập, ông chuyển về đó làm thiết kế mặt bằng công nghệ.

Năm 1967, nhà máy đi vào sản xuất, ông làm Trưởng phòng Kỹ thuật. Năm 1973, ông theo học tiếp Đại học mỹ thuật công nghiệp Hà Nội, chuyên ngành gốm sứ. Sau 5 năm ra trường, ông trở về Sở Công nghiệp Vĩnh Phú. Năm 1977-1978, ông được giao làm Phó Ban Kiến thiết nhà máy sứ Thanh Hà, sau làm Trưởng phòng Kỹ thuật nhà máy. Năm 1988, ông về làm Trưởng bộ môn Mỹ thuật, Trường trung cấp Văn hóa - Nghệ thuật Vĩnh Phú (sau là Trường cao đẳng Văn hóa - Nghệ thuật Vĩnh Phúc). Ngoài giờ dạy học, ông thường mang giá vẽ ra Đầm Vạc để vẽ phong cảnh cùng họa sĩ Lưu Công Nhân. Một lần tình cờ, ông gặp và trò chuyện với những người thợ làm gốm ở phường Khai Quang và thị trấn Hương Canh - họ đã làm "sống lại" cảm xúc sáng tạo gốm trong ông!

Tình yêu gốm đã khiến ông say sưa khám phá và truyền cảm hứng cho học sinh. Ông trăn trở: Nghề gốm là nghề truyền thống lâu đời, nổi tiếng của tỉnh, đã từng được truyền tụng trong nhân gian bởi câu ca dao: "Ai về mua vại Hương Canh/ Ai lên mình gửi cho anh với nàng". Vậy, tại sao nghề gốm Hương Canh lại bị mai một? Tại sao nhiều gia đình đã bỏ nghề gốm chuyển sang làm gạch, ngói? Trong khi đó, nguồn nguyên liệu làm gốm rất dồi dào, lại có đông nghệ nhân, thợ lành nghề có kinh nghiệm; nhiều dòng họ, gia đình truyền đời làm nghề gốm. Tuy nhiên, cũng phải nhìn nhận, nghề gốm Hương Canh nếu chỉ dừng lại ở những cái chum vại, tiểu sành, nồi đất thì không làm giàu được; sản phẩm gốm cũng không thể trở thành sản phẩm mỹ thuật, văn hóa...

Chính vì vậy, ông đã dành thời gian miệt mài nghiên cứu gốm. Ông đến Hương Canh tìm hiểu thực tế, duy chỉ có một lò gốm và một ít gốm dở dang còn lại của gia đình ông Thanh. Biết ông Thanh còn lưu luyến với nghề truyền thống; bố ông Thanh cũng là một nghệ nhân gốm gạo cội, ông đã thuyết phục gia đình ông Thanh phục hồi nghề gốm. Sau nhiều đêm suy nghĩ, ông đã viết đề tài khoa học “Khôi phục nghề gốm Hương Canh”, đề nghị với UBND tỉnh cho thực hiện. Ông đã đến ăn ở cùng người dân, cùng vẽ mẫu sáng tác, cùng chuốt gốm, cùng thức đêm trông lò nung... Những tác phẩm gốm đầu tiên ra lò, ông vui sướng được các nghệ nhân làng Hương Canh khen ngợi, được Hội đồng khoa học tỉnh nghiệm thu, đánh giá xuất sắc. Tác phẩm của ông lần lượt được triển lãm ở khu vực Tây Bắc-Việt Bắc, ở Hà Nội và triển lãm toàn quốc.

Tác phẩm gốm của họa sĩ Lê Duy Ngoạn đã được giới hội họa, điêu khắc trong nước và nước ngoài khen ngợi. Đặc biệt, nhiều tác phẩm đã được lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và Bảo tàng tỉnh; được in trong các tập sách của những họa sĩ nổi tiếng Việt Nam; được các họa sĩ miền Nam, người nước ngoài mua về trang trí nhà cửa... Từ đó, giới hội họa gọi ông với biệt danh "Gốm Ngoạn". "Gốm Ngoạn" đã đoạt được nhiều giải thưởng tại các cuộc Triển lãm khu vực Tây Bắc-Việt Bắc, toàn quốc và Giải thưởng văn học nghệ thuật 5 năm của tỉnh.

Họa sĩ Lê Duy Ngoạn là người nghệ sĩ mẫu mực, lao động nghệ thuật nghiêm cẩn. Cả đời ông cống hiến cho hoạt động đào tạo và nghệ thuật gốm. Ông đã đào tạo hàng chục thế hệ họa sĩ cho tỉnh và các tỉnh bạn. Nhiều họa sĩ ra trường đã thành đạt. Ông cũng đã truyền cảm hứng cho cả ba người con của mình trở thành họa sĩ và kiến trúc sư. Gia đình ông là một gia đình nghệ sĩ có nhiều đóng góp cho nền mỹ thuật tỉnh nhà. Nhiều năm qua, ông tham gia Hội đồng mỹ thuật tỉnh. Với những đóng góp của mình, có thể nói, họa sĩ Lê Duy Ngoạn chính là người hồi sinh gốm Hương Canh!

Nguyễn Ngọc Tung

(Hội VHNT tỉnh)



TAG:
Tin tức Mới:

Ý kiến của bạn

Họ tên:
Email: