Xã Hội

Phát huy vai trò của khoa học và công nghệ trong phát triển KT-XH

Thứ Năm, 16/05/2019

Nhằm nêu cao tinh thần, trách nhiệm của cộng đồng xã hội đối với sự nghiệp khoa học và công nghệ (KH&CN) nói chung, tôn vinh quá trình lao động, sáng tạo, cống hiến của đội ngũ trí thức KH&CN Việt Nam, ngày 18/6/2013, Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam đã thông qua Luật KH&CN, trong đó, quy định lấy ngày 18/5 hằng năm là “Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam”. Từ đó, ngày 18/5 hàng năm là ngày có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với giới trí thức KH&CN; là dịp tri ân, tôn vinh các nhà khoa học xuất sắc, các công trình KH&CN có giá trị, đóng góp tích cực vào sản xuất và đời sống, biểu dương người dân và thế hệ trẻ đam mê KH&CN, các đơn vị ứng dụng KH&CN tiên tiến, hiện đại. Đồng thời, đây cũng là dịp để các nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và toàn xã hội nâng cao hơn nữa nhận thức và trách nhiệm đối với KH&CN, đóng góp cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Hoạt động KH&CN trên cả nước trong những năm qua không chỉ khẳng định vai trò và sức mạnh to lớn trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước mà còn trở thành động lực then chốt của sự nghiệp đổi mới và phát triển. Những thành tựu KH&CN trong nghiên cứu, ứng dụng, phổ biến và áp dụng sâu rộng trong thực tiễn tác động tích cực đến phát triển kinh tế - xã hội, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống, nâng cao dân trí, bảo tồn và phát huy những giá trị tốt đẹp của văn hóa, con người Việt Nam.

Cùng với sự phát triển như vũ bão của KH&CN, kinh tế Việt Nam đã có nhiều chuyển biến tích cực, đặc biệt là ở các lĩnh vực được coi là mũi nhọn. Chỉ số đổi mới sáng tạo của Việt Nam những năm gần đây liên tục tăng vượt bậc: Năm 2017 tăng 12 bậc, năm 2018 tăng tiếp 2 bậc, xếp thứ 45/126 quốc gia, trong đó, nhóm chỉ số về tri thức - công nghệ của Việt Nam có thứ hạng rất cao, xếp thứ 28. Những kết quả khả quan đó trong bức tranh toàn cảnh về kinh tế đã thêm một lần khẳng định KH&CN là đòn bẩy trong quá trình tái cơ cấu kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả; là động lực then chốt cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam sớm trở thành nước công nghiệp. Với phương châm khoa học phải phục vụ sản xuất, phục vụ quần chúng, nhằm nâng cao năng suất lao động, không ngừng cải thiện đời sống của nhân dân, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc lần thứ XVI cũng rất quan tâm đến việc phát triển và ứng dụng KH&CN để KH&CN thực sự là động lực quan trọng phát triển lực lượng sản xuất.

Nhằm góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Vĩnh Phúc, nội dung của hoạt động KH&CN đã và đang được tập trung thực hiện là: Nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý Nhà nước về KH&CN; đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến vào thực tiễn sản xuất và đời sống; lấy hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội làm tiêu chí, thước đo đánh giá, tuyển chọn các nhiệm vụ KH&CN; tham mưu và tổ chức thực hiện tốt các cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, tổ chức đối mới công nghệ, thiết bị, cải cách thủ tục hành chính, nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh của tỉnh.

Công tác quản lý Nhà nước về KH&CN trên các lĩnh vực đã có những đổi mới tích cực, đồng bộ. Tỉnh quan tâm nhiều hơn cho việc đầu tư hạ tầng cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các tổ chức KH&CN và ban hành một số cơ chế, chính sách để khuyến khích phát triển KH&CN; các thủ tục hành chính được đơn giản hóa, công khai, minh bạch, chặt chẽ hơn. Từ năm 2017 -2018, tỉnh ban hành 4 văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến hoạt động KH&CN, giúp cho hoạt động KH&CN ngày càng đi vào nền nếp, đem lại kết quả tốt, góp phần ổn định thị trường, tạo niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Hoạt động thông tin, tuyên truyền về KH&CN được thực hiện với nội dung phong phú, đối tượng rộng rãi. Các tin, bài viết về kiến thức, pháp luật KH&CN, kết quả nghiên cứu, mô hình ứng dụng KH&CN nổi bật được quan tâm đăng tải trên Cổng thông tin KH&CN, Bản tin KH&CN, Báo Vĩnh Phúc, Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh, góp phần nâng cao nhận thức của nhân dân về vai trò, tác động của KH&CN đối với sản xuất và đời sống. Qua đó, các kết quả KH&CNtừng bước được gắn kết với nhu cầu thực tiễn của người dân và xã hội, mang lại hiệu quả thiết thực.

Hoạt động nghiên cứu, triển khai khoa học và phát triển công nghệ đã bám sát vào chủ trương phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh; đổi mới tích cực trong công tác tuyển chọn các nhiệm vụ KH&CN cũng như các đơn vị chủ trì; các kết quả nghiên cứu khoa học đã có địa chỉ ứng dụng cụ thể, sát với thực tiễn, đây cũng là một động lực góp phần tăng tỷ lệ các kết quả nghiên cứu được ứng dụng vào sản xuất và đời sống. Tỉnh đã quan tâm nhiều hơn tới việc đặt hàng các nhiệm vụ KH&CN trong hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ theo tinh thần đổi mới hoạt động KH&CN. Số lượng các kết quả nghiên cứu, các tiến bộ kỹ thuật được áp dụng và triển khai nhân rộng được tăng lên rõ rệt khoảng 50-70% tổng số kết quả nghiên cứu ứng dụng theo lĩnh vực nghiên cứu. Tỉnh cũngxác định rõ quan điểm sát cánh cùng doanh nghiệp, coi doanh nghiệp là đối tượng trọng tâm để hoạt động KH&CN tác động thúc đẩy phát triển sản xuất,kinh doanh.

Kết quả nghiên cứu, triển khai ứng dụng KH&CN trong các lĩnh vực đã có tác động đáng kể đến phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Trong lĩnh vực nông nghiệp, nhiều đề tài, dự án được ứng dụng rộng rãi vào thực tế đời sống, đem lại hiệu quả kinh tế, việc làm cho người dân tại địa phương. Các đề tài, dự án đã kịp thời triển khai và đưa vào ứng dụng các tiến bộ mới tại nhiều địa bàn trọng điểm gắn với chủ trương phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Qua việc thực hiện các đề tài, dự án đã tổ chức đào tạo, tập huấn kỹ thuật và chuyển giao công nghệ cho kỹ thuật viên và người dân trực tiếp tham gia các mô hình sản xuất; tiếp nhận hàng trăm quy trình công nghệ sản xuất các loại rau quả ngoài trời và trong nhà lưới;quy trình sản xuất cây, con giống trong vườn ươm; quy trình sản xuất rau trái vụ, cây dược liệu, thâm canh tổng hợp lúa; quy trình chăn nuôi lợn. Người dân cũng chú trọng sản xuất theo chuỗi khép kín, chăn nuôi gia súc, gia cầm theo quy mô công nghiệp; xây dựng các vùng trồng rau hàng hóa, sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGap; phát triển các vùng dược liệu ...

Các đề tài thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn đã góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về khoa học xã hội và nhân văn. Đây là chỗ dựa, là lực lượng nòng cốt cho công tác nghiên cứu khoa học xã hội của cả nước nói chung và trên địa bàn tỉnh nói riêng, nhằm cung cấp những luận cứ khoa học cho Đảng và Nhà nước trong việc hoạch định đường lối, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển kinh tế - xã hội. Một số nghiên cứu cụ thể về: Công tác xây dựng Đảng, Mặt trận Tổ quốc, đoàn thể chính trị - xã hội, tổ chức cán bộ, tuyên giáo, dân vận, kiểm tra, chính sách dân tộc và tôn giáo, chính sách xã hội, chính sách đào tạo nghề, giải quyết việc làm, xây dựng đội ngũ giai cấp công nhân, đội ngũ giai cấp nông dân, đội ngũ trí thức, các vấn đề xã hội ảnh hưởng đến tình hình tội phạm, công tác điều tra, truy tố, xét xử các vụ án hình sự…nhằm phục vụ cho cấp ủy Đảng và chính quyền cụ thể hóa các chủ trương của Đảng, Nhà nước vào thực tiễn trên địa bàn tỉnh và giải quyết những vấn đề thực tiễn, bức xúc tại địa phương đặt ra trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo quản lý xã hội.

Một số lĩnh vực khác như công nghệ cao; dịch vụ y tế, giáo dục; môi trường, kết quả thực hiện một số nhiệm vụ đã cung cấp luận cứ, góp phần hỗ trợ tích cực,hiệu quả hoạt động chuyên môn của các đơn vị, tổ chức chủ trì thực hiện nhiệm vụ; đặc biệt đã củng cố vững chắc cơ sở khoa học, chăm lo sức khỏe người dân và xác lập được quyền sở hữu trí tuệ cho các sản phẩm thế mạnh.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý Nhà nước và hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ thời gian qua còn một số khó khăn, hạn chế: Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật quản lý Nhà nước, các cơ chế chính sách hỗ trợ cho KH&CN tuy đã được quan tâm nhưng chưa kịp thời, chưa bao quát toàn diện các lĩnh vực hoạt động KH&CN. Công tác tuyên truyền, phổ biến về KH&CN chưa được đẩy mạnh, toàn diện, do đó, nhận thức của cộng đồng xã hội về vai trò của KH&CN nói chung còn hạn chế. Việc nhân rộng, chuyển giao các kết quả, mô hình KH&CN vào thực tiễn sản xuất và đời sống tuy đã được quan tâm nhưng chưa đáng kể, chưa thực sự đem lại sức lan tỏa rộng lớn trong nhân dân và cộng đồng xã hội. Đầu tư cho KH&CN tuy có tăng, tập trung vào nhiều lĩnh vực của tỉnh, nhưng hầu hết các nhiệm vụ KH&CN còn có quy mô nhỏ, kinh phí chưa thỏa đáng, chưa có các chương trình lớn, tạo thành phong trào nghiên cứu KH&CN có sức mạnh lan tỏa thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Năm 2019, thông điệp của Ngày KH&CN Việt Nam được Bộ KH&CN đưa ra là: "Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo kiến tạo tương lai". Hưởng ứng thông điệp của Bộ KH&CN, nhận thức sâu sắc quan điểm của Đảng về KH&CN qua các thời kỳ lịch sử, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay đã chỉ rõ: "Phát triển và ứng dụng KH&CN là quốc sách hàng đầu, là một trong những động lực quan trọng nhất để phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc; là một nội dung cần được ưu tiên tập trung đầu tư trước một bước trong hoạt động của các ngành, các cấp…" (Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 31/10/2012 ) và Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng cũng đã đề ra nhiệm vụ phát triển KH&CN và kinh tế tri thức là một trong những nhiệm vụ chủ yếu. Trong thời gian tới, Sở KH&CN Vĩnh Phúc tập trung vào những nhiệm vụ sau đây:

Thứ nhất, tuyên truyền nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội về vai trò của KH&CN đối với sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội.

Thứ hai, tiếp tục làm tốt công tác tham mưu cho Tỉnh ủy, HĐND và UBND tỉnh ban hành các cơ chế, chính sách phát triển KH&CN, tăng tỷ lệ các nguồn lực đầu tư cho KH&CN, khởi động được sự sáng tạo của toàn xã hội.

Thứ ba, triển khai thực hiện tốt các nghị quyết, chương trình hành động, kế hoạch của Trung ương, của tỉnh về phát triển KH&CN, đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học theo hướng lấy ứng dụng vào thực tiễn sản xuất, đời sống và hiệu quả làm tiêu chí tuyển chọn. Đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, hàng hóa, tăng sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và xuất khẩu, tăng cường đầu tư tiềm lực KH&CN cho các đơn vị, tổ chức KH&CN trên địa bàn tỉnh.

Thứ tư, làm tốt công tác quản lý Nhà nước trên các lĩnh vực KH&CN: Tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng; sở hữu trí tuệ, quản lý công nghệ... thúc đẩy việc hình thành và phát triển thị trường công nghệ, từng bước thực hiện tốt vai trò là cầu nối giữa các nhà khoa học với doanh nghiệp và người dân trong chuyển giao công nghệ, ứng dụng các tiến bộ khoa học, kỹ thuật.

Thứ năm, chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ cán bộ KH&CN, thu hút nhân lực chất lượng cao.

Phạm Quang Nguyên

Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở KH&CN



TAG:

Ý kiến của bạn

Họ tên:
Email: