Văn hoá - Văn nghệ » Tác giả - tác phẩm

Hồi ký của “một cây táo gai”

Thứ Sáu, 04/12/2020

Hồi ký, vốn là thể loại xưa nay “mặc định” chỉ dành cho người nổi tiếng, để cho công chúng chí ít thỏa mãn được phần nào những tò mò chung quanh “phía sau” cuộc sống của những người mà họ thường thấy, biết mặt biết tên. Nhưng có một cuốn hồi ký, không về một người nổi tiếng nào cả, vẫn có đủ sức hút để giữ chân độc giả đọc một mạch từ đầu tới hết cuốn sách, và khi gấp lại, vẫn bâng khuâng như chưa ra khỏi những trang viết.

Hồi ký “Thời xuân sắc”.

Đó là cuốn hồi ký “Thời xuân sắc” của Huệ Ninh, một nữ tác giả trẻ ở Quảng Ninh. Điều đặc biệt của cuốn sách, là tác giả không kể chuyện đời mình, mà kể về người mẹ của chị, từ thủa ấu thơ cho đến khi con cái đã trưởng thành.

Thông thường, một cuốn sách sẽ thành công nếu đem lại những câu chuyện mà độc giả có thể tìm thấy mình hoặc thấy điểm chung trong đó. Hồi ký “Thời xuân sắc” là một tác phẩm như vậy.

Nhân vật chính trong cuốn sách, bà Thủy, một cô bé nghèo ở Quảng Ninh, bố mẹ bỏ nhau từ nhỏ, ở với ông ngoại, khi ông ngoại già yếu thì vất vưởng sống nhờ ở những người họ hàng. Cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc, khi người họ hàng túng thiếu, cô buộc phải bỏ học. Cứ như thế, cuộc đời vất cô bé từ nỗi gian truân này sang nỗi gian truân khác, có những lúc tưởng chừng như tận cùng của sự khổ sở, vất vả, nhưng rồi cô lại phải đối đầu với những khổ sở, vất vả lớn hơn. Giống như một cây táo gai trồng ở vùng đất cằn, cứ tắm nắng tắm gió mà xanh tươi.

Những tưởng khi trưởng thành, đi làm, lấy chồng, cuộc đời của cô sẽ sang một trang mới. Nhưng trang mới đó lại cùng kèm theo những gian truân, gập ghềnh mà tưởng chừng sẽ quật ngã người phụ nữ bé nhỏ này (trong sách mô tả bà Thủy cao “mét mốt”, đứng thấp hơn cả cây súng”). Con người của những năm 2020 này khó có thể hình dung ra thời đó, người phụ nữ bé nhỏ ấy từng vác đá, vác đất, tự đóng gạch, tự làm đường… cho ngôi nhà mơ ước của mình, mặc dù ngôi nhà “lưng dựa vách núi, mặt hướng ra biển” ấy quanh năm phải đối đầu với thủy triều lên, gió bão, nguy cơ sạt núi phía sau… Thậm chí, có những lúc bụng bầu 9 tháng, gần đến ngày sinh, bà Thủy vẫn phải trẻo lên chiếc thang tre mong manh để lợp lại mái ngói. Người chồng, vốn mang trong mình dòng máu văn nghệ sĩ, trẻ thì mải mê theo đuổi nghiệp viết, hoặc không biết làm việc nhà, sau này lại thường xuyên đi công tác xa, thế là mọi việc lớn nhỏ trong nhà đều đổ dồn vào đôi vai người phụ nữ này.

Không chỉ vậy, câu chuyện tình cảm của bà Thủy cũng khá long đong, chỉ vì một lý do hết sức mơ hồ là cha bà bỏ vào trong nam, thời đó như một vết đen không thể gột rửa trong lý lịch mặc dù bà đã phải khai là cha chết từ nhỏ. Hầu hết những người đến với bà Thủy khi đó đều tìm lý do “ngãng” ra khi loáng thoáng biết về việc này. Chỉ đến khi gặp ông Thọ, người tuyên bố: “Kể cả bố em là địa chủ đi nữa anh cũng không quan tâm. Anh chỉ quan tâm tới sự nghiệp nghệ thuật…”

Cuốn sách dày hơn 300 trang, chứa đựng toàn bộ cuộc đời của nhân vật chính, và cũng mang trong đó những biến cố của lịch sử, xã hội của đất nước giai đoạn chiến tranh, trước khi giải phóng hoàn toàn miền nam, thống nhất đất nước.

Một điểm đặc biệt nữa của cuốn sách, là mặc dù câu chuyện của nhân vật chính diễn ra ở một vùng biển nghèo, nhưng kể cả bạn đọc ở thành thị hay nông thôn đều thấy những điểm chung. Bạn đọc thành thị thấm thía cảnh mẹ chở con trên xe đạp đi làm, gửi con ở nhà trẻ gần chỗ làm, ghi đông treo chiếc cặp lồng chứa bữa trưa. Bạn đọc nông thôn thấy cảnh đào ao, đắp đường, lấn biển, trồng rau nuôi lợn gà… Những mảng màu chân thực của cuộc sống khó khăn trong chiến tranh cứ thế được vẽ ra, chân thật mà thấm thía.

Lợi thế của Huệ Ninh là những nhân vật chính trong cuốn sách đều là người thân, ruột thịt, cho nên chị hiểu và diễn giải được những gì mà gia đình mình đã trải qua bằng con mắt của người trong cuộc. Nhưng cái khó, là viết sao cho không lẫn vào rất nhiều những hồi ký, tản văn về hậu phương thời chiến vốn dĩ đã rất đủ màu và đều có sắc vẻ riêng. Điều này, Huệ Ninh đã thành công, với “Thời xuân sắc”.

Nghe dịch giả kể chuyện dịch kiệt tác văn học Séc

Cuối tuần qua, tác phẩm kinh điển của văn học Séc “Vận mệnh người lính tốt Svejk trong đại chiến thế giới” tập 1-2 đã chính thức được NXB Phụ nữ Việt Nam chính thức giới thiệu tới bạn đọc. Đặc biệt, trong buổi ra mắt do NXB phối hợp với Đại sứ quán nước CH Séc tổ chức, bạn đọc được trực tiếp giao lưu với dịch giả Bình Slavicka, nghe chị kể về chặng đường dịch cuốn sách đầy gian nan.

Tác giả của bộ sách, nhà văn Jaroslav Hašek là một trong ba nhà văn vĩ đại Jaroslav Hašek (1883-1923), Franz Kafka (1883-1924) và Karel Čapek (1890-1938). Franz Kafka sáng tác bằng tiếng Đức, Jaroslav Hašek và Karel Čapek sáng tác bằng tiếng Séc.

“Vận mệnh người lính tốt Švejk trong Đại chiến Thế giới" kể về một anh chàng làm nghề bán chó tên là Švejk ở Prague. Hay chuyện, tốt tính, nhưng nhiều lúc lại đần độn như thể có chủ ý, Švejk nhiệt tình tham gia vào cuộc chiến để phụng sự Hoàng đế Áo Hung. Cuốn tiểu thuyết theo chân Švejk trong những tình huống dở khóc dở cười phần lớn do chính Švejk gây nên.

Đại diện Đại sứ quán Séc giới thiệu về cuốn sách.

 

Bà Khúc Thị Hoa Phượng, Giám đốc NXB Phụ nữ Việt Nam cho biết, cuốn “Vận mệnh người lính tốt Švejk trong Đại chiến Thế giới” bao gồm bốn tập, khi dịch sang tiếng Việt sẽ được chia thành hai quyển: Quyển 1 gồm tập 1 và 2, xuất bản vào tháng 10-2020; Quyển 2 gồm tập 3 và 4, xuất bản vào giữa năm 2021. “Đây là một tác phẩm kinh điển, giúp độc giả hiểu thêm về một nền văn học có nhiều thành quả như Séc”, bà Khúc Thị Hoa Phượng chia sẻ.

Giám đốc Khúc Thị Hoa Phượng chia sẻ thông tin về cuốn sách.

 

NXB Phụ nữ Việt Nam cũng cho biết, cuốn tiểu thuyết có một không hai trong lịch sử văn học Séc này cũng có một số phận rất đặc biệt. Khi đọc “Vận mệnh người lính tốt Švejk trong Đại chiến Thế giới”, độc giả “thường dân” say mê và thích thú cuốn tiểu thuyết, thì giới chuyên môn và báo chí lại thờ ơ lạnh nhạt với nó bấy nhiêu. Trừ một số nhà văn, nhà báo nhận thấy ngay đây là một tác phẩm đáng đọc, làng văn Séc hầu như không chấp nhận nó, không coi nó là một tác phẩm văn học, không coi tác giả Jaroslav Hašek là nhà văn. Thậm chí còn có ý kiến cho rằng Švejk là kẻ trốn tránh nghĩa vụ, rằng cuốn sách này gây tác hại đến đạo đức người lính, có người còn nguyền rủa phỉ báng Hašek và cách sống của ông.

Đông đảo độc giả đã đến buổi giao lưu, ra mắt sách.

 

Nhưng dần dần, những lời khen đã trở nên nhiều hơn. Cuốn sách đã được dịch ra tới 62 thứ tiếng, trở thành tác phẩm được dịch sang tiếng nước ngoài nhiều nhất của văn học Séc.

Dịch giả Bình Slavická là người gốc Hưng Yên, hiện đang sinh sinh sống và làm việc ở Cộng hòa Séc, là giảng viên ngành Việt Nam học thuộc Viện châu Á học, Đại học Charles. Chị cũng là dịch giả quen thuộc của một số tác phẩm văn học Séc như “Những câu chuyện về khu phố nhỏ ven sông” của tác giả Jan Neruda do NXB Văn học ấn hành năm 2018, “Bệnh trắng” của tác giả Karel Čapek, NXB Hội Nhà văn ấn hành năm 2020, và vở kịch “Nhà trên thiên đường” của tác giả Jiří Hubač.

Dịch giả Bình Slavická giao lưu với độc giả của buổi lễ ra mắt sách qua livestream từ CH Séc. Chị chia sẻ đây là cuốn tiểu thuyết khó nhất mình từng chuyển ngữ. “Tôi dịch cả ngày có khi chỉ được vài dòng”, chị chia sẻ.

Dịch giả cho biết, cuốn sách này rất phức tạp, vì ngôn ngữ kể về chiến tranh, lại là Đại chiến Thế giới lần thứ 1, không giống như những đề tài thông thường khác. Cuốn sách lại có một số phận khá long đong khi không phải độc giả nào người Séc cũng thích. Tuy nhiên, cuốn sách lại có cách viết hài hước, hóm hỉnh, mô tả anh lính Švejk giống như một chàng ngốc, nhưng vừa ngây ngô lại vừa có điểm tinh khôn. “Có những đoạn viết hóm hình, buồn cười, tôi vừa dịch vừa đọc lên cho cả gia đình tôi cùng nghe và cười. Nhưng cũng có những đoạn viết xúc động, rơi nước mắt” – chị Bình Slavická cho biết.

Đây là tác phẩm mang tính nhân loại, khiến nó vượt ra ngoài không gian, thời gian của nó và được đông đảo độc giả thế giới đón nhận. Không những thế, cuốn sách còn nhiều lần được các nhà hát, sân khấu danh tiếng trên thế giới dàn dựng thành kịch, nhạc kịch…

Đây là lần đầu tiên bộ tiểu thuyết “ Vận mệnh người lính tốt Švejk trong Đại chiến Thế giới” đến với bạn đọc Việt Nam. NXB Phụ nữ Việt Nam mong muốn bộ sách cũng như tác giả sẽ sớm trở nên quen thuộc với độc giả Việt như nhiều tác giả Séc khác như Jan Neruda, Franz Kafka, Karel Čapek, Bohumil Hrabal, Milan Kundera…

(Theo nhandan.com.vn)



TAG:

Ý kiến của bạn

Họ tên:
Email: