Đưa nghị quyết ĐH Đảng bộ tỉnh vào cuộc sống

Tạo đột phá trong đơn vị sự nghiệp công lập

Thứ Bảy, 23/10/2021

Kỳ II: Gian nan khi “tự bơi”

Mặc dù đã đạt được những kết quả bước đầu tích cực, nhưng quá trình triển khai cơ chế tự chủ tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập (SNCL) trên địa bàn tỉnh thời gian qua còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc. Để việc thực hiện cơ chế tự chủ đi vào thực chất, đáp ứng yêu cầu đổi mới cơ chế hoạt động của các đơn vị SNCL, hướng tới mục tiêu vừa nâng cao chất lượng dịch vụ công, vừa tái cơ cấu ngân sách nhà nước (NSNN) một cách hợp lý và bền vững, đỏi hỏi tỉnh cần tiếp tục triển khai nhiều giải pháp đồng bộ.

Trung tâm Y tế huyện Tam Dương đầu tư trang thiết bị hiện đại, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, hướng tới sự hài lòng của người bệnh

Còn nhiều khó khăn, vướng mắc

Được giao tự đảm bảo toàn bộ chi thường xuyên trong giai đoạn 2018-2020 và tiến tới tự đảm bảo toàn bộ chi thường xuyên và chi đầu tư, bên cạnh những thuận lợi trong công tác quản lý, Ban Quản lý Chợ Vĩnh Yên gặp nhiều khó khăn do nguồn thu không ổn định.

Phó Ban Quản lý Chợ Vĩnh Yên Vũ Thị Loan cho biết: “Trong 3 năm trở lại đây, số lượng người dân tới chợ Vĩnh Yên giảm, tình hình kinh doanh không khả quan, nên nhiều tiểu thương đã trả lại mặt bằng, dừng hoạt động.

Nếu như năm 2018, chợ có khoảng 1.100 tiểu thương kinh doanh thì đến nay chỉ còn hơn 800 tiểu thương. Đặc biệt, từ đầu năm 2020 đến nay, dịch Covid-19 bùng phát khiến tiểu thương kinh doanh bấp bênh nên việc thu phí dịch vụ tại chợ gặp rất nhiều khó khăn.

Ngoài ra, Ban Quản lý chợ đã thực hiện giảm 1,5 tháng các loại phí dịch vụ cho tiểu thương. Dự kiến tổng thu của chợ Vĩnh Yên trong năm 2021 sẽ giảm khoảng 600 triệu đồng so với năm 2020.

Mặt khác, nguồn thu tại chợ Vĩnh Yên phải “gánh” cả việc trả lương cho cán bộ, nhân viên làm công tác quản lý tại Chợ Tổng (do Ban Quản lý Chợ Vĩnh Yên được giao quản lý cả 2 chợ). Trong khi đó, nguồn thu phí dịch vụ hằng tháng tại Chợ Tổng hiện nay không đáng kể do toàn bộ ki ốt đã được giao cho người dân sử dụng dài hạn tới hết năm 2028…”.

Chia sẻ những khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện cơ chế tự chủ tài chính, nhiều đơn vị bày tỏ băn khoăn khi đã được giao tự chủ, tự chịu trách nhiệm nhưng vẫn còn nhiều “trói buộc”.

Theo Nghị định số 16, ngày 14/2/2015 của Chính phủ về quy định cơ chế tự chủ của đơn vị SNCL thì các đơn vị SNCL được tự chủ về thực hiện nhiệm vụ, về tổ chức bộ máy, nhân sự và tài chính. Tuy nhiên, sau nhiều năm triển khai, các đơn vị SNCL mới chỉ được tự chủ về tài chính.

Giám đốc Trung tâm Đào tạo và sát hạch lái xe, Sở Giao thông vận tải Hoàng Văn Hoan cho biết: “Mặc dù đã được giao tự chủ toàn bộ chi thường xuyên và chi đầu tư, nhưng còn rất nhiều vấn đề đơn vị không thể tự quyết định, gây khó khăn cho quá trình đổi mới, thực hiện các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, sát hạch lái xe, thu hút học viên.

Đơn cử như đầu năm 2018, trung tâm đề xuất được mua bổ sung thêm 10 xe ô tô phục vụ công tác đào tạo và sát hạch, thay thế cho các phương tiện đã cũ, kinh phí mua được trích một phần từ quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp của đơn vị và vay ngân hàng, hoàn toàn không xin ngân sách cấp. Tuy nhiên, vì nhiều lý do, đề xuất không được phê duyệt và cho tới đầu năm 2021 trung tâm mới có thể mua bổ sung xe…”.

Nhân lực là yếu tố quan trọng quyết định đến hiệu quả hoạt động, sự phát triển của mỗi cơ quan, đơn vị. Tuy nhiên, hiện nay, dù đã thực hiện cơ chế tự chủ tài chính nhưng các đơn vị SNCL vẫn chưa được tự chủ về nhân lực nên chưa “kích thích” các đơn vị mạnh dạn trong tổ chức thực hiện phương án tự chủ một cách thực chất.

Phó Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Tam Dương Hà Minh Giám chia sẻ: “Nếu được tự chủ về nhân lực, các đơn vị có thể xem xét cắt giảm những nơi thừa, bổ sung những chỗ thiếu cho phù hợp để tiết giảm những khoản chi không cần thiết.

Đặc biệt, đối với các đơn vị y tế, khi được giao tự chủ về nhân lực có thể đưa ra các cơ chế để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao về làm việc, đáp ứng yêu cầu phát triển kỹ thuật chuyên môn, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, từ đó nâng cao sức cạnh tranh, thu hút người bệnh và tăng nguồn thu cho bệnh viện…”.

Nguyên nhân do đâu?

Đến hết năm 2020, toàn tỉnh có 188 đơn vị SNCL tự đảm bảo chi thường xuyên hoặc đảm bảo một phần chi thường xuyên. Việc triển khai giao quyền tự chủ tài chính cho các đơn vị SNCL trên địa bàn tỉnh tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị chủ động trong quản lý, tổ chức bộ máy và hoạt động; sử dụng có hiệu quả nguồn kinh phí được giao.

Tuy nhiên, số đơn vị thực hiện tự chủ toàn bộ cả chi thường xuyên và chi đầu tư còn hạn chế, hầu hết là các đơn vị tự đảm bảo một phần hoặc toàn bộ chi thường xuyên. Bên cạnh những đơn vị có mức độ chi thường xuyên tăng, trong giai đoạn 2018-2020, vẫn còn 43 đơn vị có mức độ tự đảm bảo chi thường xuyên giảm; ở cấp huyện, số lượng đơn vị SNCL do Nhà nước đảm bảo toàn bộ chi thường xuyên còn lớn…

Điều này dẫn đến các cơ chế, chính sách của Nhà nước về tự chủ tài chính chưa phát huy được hiệu quả như kỳ vọng, chưa tạo động lực đổi mới hoạt động của các đơn vị SNCL, chưa tạo cơ sở cho cơ cấu lại chi NSNN, cải cách tiền lương và nâng cao thu nhập cho cán bộ, viên chức trong đơn vị SNCL.

Theo đại diện Sở Tài chính, nguyên nhân là do trong quá trình triển khai thực hiện cơ chế tự chủ các đơn vị còn gặp nhiều khó khăn, lúng túng do thiếu khung pháp lý và các văn bản hướng dẫn; việc thể chế hóa các chủ trương của Đảng, Nhà nước về đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị SNCL thời gian qua còn chậm, chưa khoa học, chưa đồng bộ và chưa phù hợp với tình hình thực tiễn.

Sau khi Nghị định 16 (năm 2015) quy định cơ chế tự chủ của đơn vị SNCL được ban hành cho đến nay mới có 2 nghị định quy định cơ chế tự chủ trong các lĩnh vực được ban hành, gồm cơ chế tự chủ của đơn vị SNCL khoa học và công nghệ công lập thực hiện theo Nghị định số 54 (năm 2016); cơ chế tự chủ của các đơn vị SNCL trong lĩnh vực sự nghiệp kinh tế và sự nghiệp khác thực hiện theo Nghị định số 141 (năm 2016). Còn lại 6/8 nghị định về cơ chế tự chủ trong các lĩnh vực chưa được ban hành nên chưa có cơ chế pháp lý đầy đủ, thống nhất cho việc triển khai đồng bộ.

Việc quy hoạch mạng lưới hệ thống các đơn vị SNCL từ Trung ương đến các địa phương chưa được quan tâm đúng mức, dẫn đến có nơi thừa, nơi thiếu đơn vị SNCL thực hiện cung cấp các dịch vụ công cho người dân.

Thực hiện lộ trình tính giá dịch vụ sự nghiệp công sử dụng kinh phí NSNN của nhiều lĩnh vực chưa đảm bảo theo tiến độ được quy định tại Nghị định số 16 (đến năm 2020 tính đủ chi phí tiền lương, chi phí trực tiếp, chi phí quản lý và chi phí khấu hao tài sản cố định) dẫn đến chưa giảm được kinh phí cấp từ NSNN cho các đơn vị SNCL thực hiện cung cấp các dịch vụ công sử dụng NSNN.

Bên cạnh đó, một số khoản thu phí, lệ phí trước đây được chuyển sang thực hiện theo cơ chế giá dịch vụ nhưng các bộ, ngành chưa có hướng dẫn thực hiện một cách đầy đủ và rõ ràng; định mức kinh tế - kỹ thuật một số lĩnh vực chưa được sửa đổi, bổ sung nên không có cơ sở để thực hiện việc đặt hàng dịch vụ sự nghiệp công.

Một số khoản thu khi chuyển sang cơ chế giá dịch vụ đối của một số lĩnh vực Trung ương chỉ đạo địa phương giữ nguyên mức giá như cũ để tránh tác động đến chỉ số giá tiêu dùng hoặc chưa được tính đầy đủ chi phí vào giá dịch vụ theo lộ trình điều chỉnh giá khiến cho việc cắt giảm ngân sách khó khăn…

Bên cạnh nguyên nhân do cơ chế, chính sách, việc thực hiện cơ chế tự chủ tài chính tại một số đơn vị còn chưa đạt được theo yêu cầu đề ra do các đơn vị còn tâm lý trông chờ, ỷ nại vào sự bao cấp của NSNN, dẫn đến thiếu sự năng động, sáng tạo, giảm sức cạnh tranh.

Ở một số đơn vị, đặc biệt là người đứng đầu nhận thức chưa đầy đủ, thiếu quyết tâm chính trị, thiếu quyết liệt và chưa đồng bộ trong chỉ đạo, tổ chức thực hiện đổi mới, sắp xếp lại, quản lý biên chế; chưa chủ động đề xuất với cấp có thẩm quyền chuyển sang hoạt động theo cơ chế tự chủ; chưa chủ động xây dựng phương án tổ chức các hoạt động dịch vụ phù hợp; thiếu tích cực trong việc khai thác nguồn thu, tiết kiệm chi và thực hiện chế độ tự chủ nhằm tăng thu nhập và nâng cao đời sống của người lao động trong đơn vị mình.

Năng lực của đội ngũ lãnh đạo, quản lý ở nhiều đơn vị còn hạn chế, chậm đổi mới nên một số đơn vị còn gặp nhiều khó khăn trong giai đoạn đầu khi được giao tự chủ, nhất là các đơn vị SNCL trước đây hoạt động trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ mang tính độc quyền, ít có cạnh tranh.

Chất lượng cán bộ, công chức, viên chức ở một số đơn vị chưa thật sự đồng đều, chưa đáp ứng được yêu cầu của công việc được giao đã ảnh hưởng đến việc nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ sự nghiệp công.

Thúy Hường - Lê Mơ



TAG:

Ý kiến của bạn

Họ tên:
Email: