Sức khỏe đời sống

Vai trò của kẽm và cách bổ sung kẽm hợp lý

Thứ Năm, 23/06/2022

Kẽm là loại khoáng chất vi lượng không thể thiếu cho sự phát triển của trẻ. Với vai trò tổng hợp protein bằng cơ chế tạo enzyme, bổ sung kẽm là cách thúc đẩy sự phát triển của xương, cơ bắp và trí não của trẻ nhỏ.

1. Vai trò của kẽm

Kẽm giúp làm tăng sản sinh tế bào, từ trong giai đoạn bào thai đến quá trình phát triển của trẻ về sau. Bà mẹ mang thai cần bổ sung kẽm để trẻ phát triển bình thường bởi trong quá trình phát triển của cơ thể, kẽm có mặt ở cấu trúc của tế bào, 80 loại enzyme bao gồm các enzyme trong hệ thống vận chuyển, thủy phân, đồng hóa, xúc tác phản ứng gắn kết các chuỗi ADN, đồng thời xúc tác các phản ứng sinh năng lượng khác.

Kẽm đóng vai trò tác động đến hầu hết các quá trình sinh học diễn ra trong cơ thể, đặc biệt là quá trình phân giải, tổng hợp axit nucleic, protein... Các cơ quan trong cơ thể khi thiếu kẽm sẽ xuất hiện các biểu hiện bất thường hay các bệnh lý do thiếu kẽm.

- Kẽm có nồng độ cao trong não ở vùng Hồi Hải Mã (hippocampus), vỏ não, bó sợi rêu... việc thiếu kẽm sẽ dẫn tới các rối loạn thần kinh, gây bệnh tâm thần phân liệt.

- Kẽm điều hòa chất chuyển vận thần kinh, thiếu kẽm sẽ dẫn đến rối loạn tập tính.

- Kẽm giúp vận chuyển canxi vào não, thiếu kẽm khiến sự vận chuyển này bị cản trở, dễ sinh cáu gắt.

- Kẽm điều hòa chức năng nội tiết tố của tuyến yên, sinh dục, giáp trạng, thượng thận. Kết hợp với hệ thần kinh nội tiết tố điều hòa hoạt động sống bên trong, phản ứng linh hoạt với các tác động bên ngoài giúp cơ thể thích nghi với hoàn cảnh, bởi vậy thiếu kẽm, con người kém thích nghi với các biến đổi của môi trường.

- Kẽm có trong da, tóc, móng giúp phát triển bình thường, thiếu kẽm khiến tóc xơ cứng, màu tóc chuyển vàng, móng tay dễ gãy, mọc chậm, da khô, sạm, xuất hiện bớt trắng trên da.

- Thiếu kẽm làm sự nhạy cảm của vị giác giảm hoặc mất hẳn, gây tình trạng chán ăn, ăn không ngon, và có thể gây ra một số bệnh lý.

- Kẽm giúp tổng hợp - bài tiết hormone tăng trưởng làm tăng cường khả năng miễn dịch, chống nhiễm khuẩn.

2. Hướng dẫn bổ sung kẽm cho trẻ

Kẽm đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của trẻ, nhu cầu mỗi ngày về lượng kẽm của trẻ em ở từng thời kỳ là không giống nhau.

- Trẻ từ 7 tháng đến 3 tuổi: 5mg kẽm nguyên tố/ngày

- Trẻ từ 4-13 tuổi: 10mg kẽm nguyên tố/ngày

- Người lớn: 15mg kẽm nguyên tố/ngày

- Phụ nữ có thai: 15 - 25mg kẽm nguyên tố/ngày

3. Các dấu hiệu nhận biết trẻ bị thiếu kẽm

Dấu hiệu lâm sàng: Khi trẻ thiếu kẽm sẽ có các biểu hiện như biếng ăn, nôn không rõ nguyên nhân, rối loạn giấc ngủ như trằn trọc, khó ngủ, thức giấc, ngủ ít..; trẻ chậm phát triển thể lực, giảm trí nhớ, tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm khuẩn như tiêu chảy, nhiễm khuẩn hô hấp...; trẻ gặp phải tình trạng tổn thương da, niêm mạc, chậm lành vết thương, các vết bỏng, loét, viêm lưỡi, rụng tóc, rụng lông...

Từ các dấu hiệu lâm sàng trên, gợi ý kiểm tra xét nghiệm hàm lượng kẽm trong máu. Chỉ số xét nghiệm này sẽ cho biết trẻ có đang trong tình trạng thiếu kẽm hay không.

4. Bổ sung kẽm bằng cách nào?

Giải pháp phòng ngừa thiếu kẽm cho trẻ cần được thực hiện để tránh tình trạng thiếu kẽm ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ bằng cách:

- Khuyến khích chế độ ăn đa dạng thực phẩm trong bữa ăn của trẻ, sử dụng thực phẩm giàu kẽm, thay đổi thói quen ăn uống có lợi cho việc hấp thụ kẽm.

- Nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng và tiếp tục cho trẻ bú đến 24 tháng.

- Dự phòng điều trị các bệnh liên quan đến thiếu kẽm.

- Tăng khả năng hấp thụ kẽm nhờ tăng cường thực phẩm có nhiều vitamin C như rau xanh, hoa quả, mầm giá đỗ, lên men dưa chua làm tăng cường hàm lượng vitamin C, giảm axit phytic trong thực phẩm do vậy làm tăng hấp thụ sắt/ kẽm từ khẩu phần.

- Sử dụng các thực phẩm giàu kẽm như thức ăn từ động vật, cua bể, thịt bò, tôm, thịt, cá...

- Sử dụng thực phẩm bổ sung kẽm tại cộng đồng như hạt nêm bổ sung kẽm, bánh quy bổ sung kẽm, bột mì bổ sung kẽm, mì tôm bổ sung kẽm, bột dinh dưỡng, sữa, cốm bổ sung kẽm... trong bữa ăn hàng ngày của trẻ.

- Nên bổ sung kẽm cho trẻ biếng ăn chậm lớn, phụ nữ có thai, cho con bú. Bổ sung các thuốc chứa kẽm (gluconat kẽm hay sulfat kẽm); uống sau ăn 30 phút; thời gian bổ sung là 2-3 tháng theo chỉ định của bác sĩ.

- Khi bổ sung kẽm nên bổ sung thêm vitamin A, B6, C và photpho vì chúng làm tăng sự hấp thụ kẽm.

- Nên dùng cả sắt và kẽm, dùng kẽm trước, sắt sau vì sắt cản trở sự hấp thụ kẽm.

- Tránh bổ sung dư thừa gây giảm khả năng miễn dịch.

- Tiêm chủng đúng lịch cho bé phòng ngừa các bệnh nhiễm khuẩn như sởi, bạch hầu, ho gà, uốn ván, lao, bại liệt, viêm gan B, viêm não Nhật Bản B.

- Tẩy giun định kỳ cho trẻ từ 2 tuổi trở lên, 6 tháng một lần.

Tình trạng thiếu kẽm có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm về sức khỏe lẫn tinh thần của trẻ, do đó, cha mẹ cần quan sát và bổ sung kịp thời nguồn vitamin quan trọng này. Ngoài bổ sung qua chế độ ăn uống, cha mẹ có thể cho trẻ sử dụng thực phẩm hỗ trợ có chứa kẽm và các vi khoáng chất thiết yếu như lysine, selen, vitamin B1... giúp đáp ứng đầy đủ nhu cầu về dưỡng chất ở trẻ. Đồng thời các vitamin thiết yếu này còn hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường khả năng hấp thụ dưỡng chất, giúp cải thiện tình trạng biếng ăn, giúp trẻ ăn ngon miệng.

Thạc sĩ, bác sĩ Vũ Mai Long

(Bệnh viện Hữu nghị Lạc Việt)

TAG:
Tin tức Mới:

Ý kiến của bạn

Họ tên:
Email:
Bài đọc nhiều