Phóng sự - Ghi chép

Ly kỳ huyền sử Giếng Mắt Rồng

Thứ Sáu, 06/12/2019

Vĩnh Yên là vùng đất cổ, được hình thành từ rất sớm trong lịch sử. Ngay từ thời Hùng Vương, Vĩnh Yên đã được ghi nhận thuộc Bộ Văn Lang. Ngày nay, Vĩnh Yên còn lưu giữ được nhiều dấu tích nửa hư, nửa thực, đan xen và hòa quyện giữa lịch sử và truyền thuyết. Giếng Mắt Rồng là một minh chứng rõ nét.

Giếng Mắt Rồng hiện được tôn tạo và phục dựng với kỹ thuật cao, đảm bảo giữ được nguyên trạng

Người Vĩnh Yên có lẽ hầu như không mấy ai chưa từng nghe nói, chưa từng tận mắt trông thấy Giếng Mắt Rồng, dù nó đơn giản chỉ là… một cái giếng nước. Xét về mặt cảm quan, giếng có đôi chút khác biệt với các giếng nước thông thường khác là có hình thù đồ sộ, to hơn nhiều so với “bạn bè trang lứa”. Điều khác thứ hai là giếng được xây dựng từ rất lâu, lâu đến nỗi mọi giả thuyết về ngày ra đời của nó đều là… giả thuyết.

Tuy nhiên, dù to lớn hay cổ kính, trên địa bàn cả nước nói chung, tỉnh Vĩnh Phúc nói riêng vẫn có không ít chiếc giếng không hề kém cạnh cả 2 mặt này.

Khác biệt lớn nhất của Giếng Mắt Rồng Vĩnh Yên chính là những huyền tích mờ ảo bao quanh nó suốt nhiều thế kỷ qua. Từ những lời đồn thổi nghiêm trọng như phạm đến giếng là phạm đến long mạch; không chỉ nguy hiểm đến sức khỏe, tính mạng hay sự nghiệp của một cá nhân mà còn có thể làm phương hại đến sự phát triển chung của cả vùng đất xung quanh nó. Nhiều người còn quả quyết đã tận mắt trông thấy bạn bè, người thân của mình bị “quả báo” vì chót có những hành động, lời nói thiếu tôn trọng đến giếng.

Thực hư ra sao chưa biết, chỉ thấy qua bao dâu bể thời gian, từ mục đích ban đầu là đào giếng lấy nước, đến nay nước giếng không còn là nguồn cung cấp chủ yếu cho đời sống sinh hoạt của người dân nữa nhưng chiếc giếng vẫn sừng sững trơ gan cùng tuế nguyệt, không những không bị lấp, không bị thu hẹp lại so với thủa ban đầu mà còn được tôn tạo to đẹp hơn xưa.

Cận cảnh phần tang giếng được phục dựng theo nguyên mẫu hồi thế kỷ 18

Giếng Mắt Rồng nằm trên địa bàn phường Ngô Quyền, thành phố Vĩnh Yên. Giếng có tên là Giếng Mắt Rồng vì theo truyền thuyết, đất Vĩnh Yên xưa được gọi là đất rồng, dựa theo hình thù của vùng Vĩnh Yên cổ có dáng tựa một con rồng khổng lồ đang nằm phục. Đầu rồng chính là khu vực Đồi Cao (trụ sở Tỉnh ủy hiện nay). Giếng Mắt Rồng là 1 trong 2 con mắt của rồng; mắt còn lại là một giếng khác nằm ở phố Vĩnh Thịnh.

Dù có nhiều dị bản về sự ra đời của giếng, nhưng được nhiều người biết đến hơn cả là truyền thuyết gắn liền với một nhà sư. Xưa kia đồi Cao (còn gọi là núi An Sơn) vốn là cánh rừng già rậm rạp, dân cư xung quanh thưa thớt. Khoảng thế kỷ 13 có một nhà sư đến núi này lập một am nhỏ để tu hành. Sau đó, nhà sư đã vận động nhân dân góp công xây dựng một ngôi chùa để thờ Phật. Kỳ lạ là chùa vừa làm xong thì trời đất bỗng nổi cơn thịnh nộ khiến nắng nóng khô hạn, mất mùa đói kém, dịch bệnh hoành hành… Bà con địa phương hoảng sợ, kéo nhau lên chùa trách cứ nhà sư là làm động đến long mạch.

Nghe chuyện, nhà sư thong thả trấn an bà con rằng: Núi An Sơn này chính là phần đầu một con rồng đang nằm ngủ, mắt rồng chưa mở nên thời tiết bất thường là chuyện không có gì đáng ngại. Khi mắt ngài mở ra, đâu sẽ lại có đấy. Tốt hơn cả, bà con hãy tìm cách đánh thức ngài dậy, khi đó nơi đây sẽ trở thành vùng đất Địa linh - Nhân kiệt; mưa sẽ thuận, gió sẽ hoà, con người và vạn vật sẽ sinh sôi phát triển đến không ngừng...

Ngày nọ vào giờ đẹp, đích thân nhà sư dẫn đám thanh niên trai tráng trong vùng biện một phần lễ trọng đưa đến vị trí được coi là khu vực mắt rồng và bảo: Đây là mắt rồng, các tín chủ hãy đào đất ở đó lên, khi nào thấy nước phun trào tức là rồng đã mở mắt. Tuy bán tín bán nghi, nhưng các thanh niên vẫn lẳng lặng làm theo hướng dẫn của nhà sư. Quả nhiên, cuốc chưa được mấy tấc đã thấy nước ngầm phun trào mạnh mẽ. Mạch nước trong, chảy mãi không ngừng. Thấy vậy, người dân trong vùng bảo nhau sửa sang, vun đắp thành chiếc giếng to phục vụ cuộc sống sinh hoạt thường ngày. Giếng có tên gọi là Giếng Mắt Rồng từ đó.

Không biết truyền thuyết ra đời của Giếng Mắt Rồng có mấy phần thực, mấy phần hư, nhưng qua nhiều thế hệ, người dân trong vùng đều truyền tai nhau rằng, từ khi có giếng, thời tiết khí hậu Vĩnh Yên thuận hòa khiến cuộc sống và công việc sản xuất của người dân đều thuận lợi. Cảm cái ân đó, người Vĩnh Yên luôn gìn giữ gìn giếng và ngôi chùa cổ trên một cách thành kính. Hiện nay, ngôi chùa có tên là chùa Tích Sơn, vì thời Pháp được di chuyển từ Đồi Cao ra làng Tích Sơn để phục vụ cho việc xây trụ sở chính quyền thực dân.

Đến nay, Giếng Mắt Rồng vẫn được bảo tồn cơ bản nguyên vẹn như thủa ban đầu. Chỉ có một số hạng mục được tôn tạo để đảm bảo bền vững hơn với thời gian. Lòng giếng hiện sâu hơn 7m, chia làm 3 cấp. Dưới cùng là đáy giếng được rải một lớp sỏi tự nhiên, phần giữa được kè đá Hải Lựu; trên cùng, phần tang giếng được phục hồi như cũ ở thế kỷ 18, trông rất khỏe, đẹp.

Bài, ảnh Quang Nam



TAG:
Tin tức Mới:

Ý kiến của bạn

Họ tên:
Email: