Phóng sự - Ghi chép

Hành trình 10 năm đi tìm công lý

Thứ Tư, 15/05/2019

Nhiều lần gõ cửa cơ quan công quyền, 4 lần hòa giải, 5 lần xét xử, nhưng, chỉ đến khi bản án phúc thẩm của TAND cấp cao tại Hà Nội được tuyên, bà Lê Thị Chí (75 tuổi, trú tại thôn Tân Long, xã Hồ Sơn, huyện Tam Đảo) mới tạm gác lại chuỗi hành trình đầy gian nan kéo dài suốt 10 năm để tìm lại mảnh đất của chính mình.

Sau 10 năm ròng rã theo kiện, bà Lê Thị Chí đã lấy lại được đất của mình.

Mong ước chính đáng

Chúng tôi gặp bà Chí cách đây 4 năm. Khi ấy, bà đang ở nhờ nhà một người hàng xóm. Ước mơ lớn nhất của bà khi ấy là lấy lại 600m2 đất, làm một ngôi nhà nhỏ để sinh sống lúc tuổi già. Đó là mong muốn chính đáng của một người đàn bà nghèo vùng thôn quê, cả đời bôn ba làm thuê kiếm sống.

Phóng viên Báo Vĩnh Phúc đã tìm hiểu sự việc và lên tiếng đòi lại quyền lợi cho bà Chí. Đến nay, sự việc đã ngã ngũ, TAND cấp cao tại Hà Nội tuyên bà Chí thắng kiện và được lấy lại toàn bộ 600m2 đất. Dưới đây là toàn bộ quá trình xét xử vụ tranh chấp đất kéo dài suốt một thập kỷ qua ở thôn Tân Long, xã Hồ Sơn.

Ngày 30/12/2015, Báo Vĩnh Phúc đã đăng phóng sự “Chuyện bà lão nghèo đòi đất ở Tân Long” phản ánh về vụ tranh chấp đất giữa bà Lê Thị Chí và vợ chồng ông Ngô Thái Kiểm, bà Nguyễn Thị Đệ. Sau đó, bà Nguyễn Thị Đệ đã nhiều lần tới tòa soạn Báo Vĩnh Phúc để bày tỏ quan điểm cá nhân rằng, bài báo phản ánh thông tin không đúng sự thật, thậm chí, bà đã dùng nhiều từ ngữ không mấy hay ho để nói về tác giả bài báo. Cho đến nay, pháp luật đã xét xử công bằng vụ việc, bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng cho bà Chí. Qua đó, khẳng định Báo Vĩnh Phúc đã thông tin khách quan sự việc đúng như kết luận của TAND cấp cao tại Hà Nội.

Trước đây, bà Chí là công nhân Lâm trường Tam Đảo (nay là Trung tâm Phát triển Nông Lâm nghiệp Vĩnh Phúc). Giận người chồng bội bạc bỏ mặc vợ con đi theo người mới, một mình bà sớm hôm tần tảo nuôi các con khôn lớn. Gia cảnh vốn nghèo khó lại không có một “tấc đất cắm dùi”, mẹ con bà Chí thường phải đi ở nhờ. Thấy hoàn cảnh bà Chí khó khăn, năm 1986, Lâm trường Tam Đảo và UBND xã Hồ Sơn cấp cho bà 600m2 đất làm nhà ở tại thửa số 45, tờ bản đồ số 21, thuộc thôn Đồng Bả (nay là thôn Tân Long). Sau khi được cấp đất, bà Chí dựng một căn nhà nhỏ làm chỗ ở. Oái ăm, hết lần này thiên tai đến lần kia hỏa hoạn, ngôi nhà bị phá hủy, mẹ con bà Chí phải chuyển vào sống tại khu tập thể của Lâm trường Tam Đảo.

Năm 1994, sau khi dựng vợ, gả chồng cho hai người con đầu, bà Chí dẫn theo con gái út đi làm thuê khắp nơi để kiếm sống. Năm 2008, bà trở lại quê hương mong được sống những ngày bình yên cuối đời, nhưng, cũng chính tại thời điểm này bà mới biết 600m2 đất mà Lâm trường Tam Đảo cấp cho bà trước kia đang được vợ chồng ông Ngô Thái Kiểm và bà Nguyễn Thị Đệ (thôn Tân Long) sử dụng. Trước đó, Lâm trường Tam Đảo giao cho hộ ông Kiểm, bà Đệ 30.000m2 đất lâm nghiệp theo Dự án SALT (Kỹ thuật canh tác trên đất dốc), trong đó, có 600m2 đất của bà Chí. Năm 2002, gia đình ông Kiểm, bà Đệ được UBND huyện Tam Dương (nay là huyện Tam Đảo) cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (QSDĐ)trên diện tích 30.000m2. Năm 2008, bà Chí đến nhà ông Kiểm thỏa thuận chỉ lấy lại một phần diện tích là 100m2 đất để làm nhà ở nhưng ông Kiểm và bà Đệ không đồng ý. Năm 2009, bà Chí đã làm đơn gửi TAND huyện Tam Đảo yêu cầu ông Kiểm và bà Đệ trả lại cho bà toàn bộ 600m2 đất nêu trên.

Từng làm cán bộ thôn trong nhiều năm, bà Nguyễn Thị Hương (thôn Tân Long) hiểu rõ hoàn cảnh của bà Chí. Bà Hương cho biết: Bà Chí có dáng người nhỏ bé, sức khỏe yếu, nhưng phải một mình đi làm thuê khắp nơi kiếm tiền nuôi các con. Ngôi nhà của bà cứ dựng lên lại đổ do thiên tai, hỏa hoạn. Cả đời “tha phương cầu thực”, bà Chí chỉ mong lúc tuổi già được sống yên ổn, nhưng trớ trêu lại phải chịu cảnh “màn trời chiếu đất”.

Còn theo ông Lưu Văn Minh, Chủ tịch UBND xã Hồ Sơn, vụ tranh chấp đất giữa bà Chí và gia đình ông Kiểm đã kéo dài nhiều năm. Trước đó, cán bộ xã và thôn Tân Long đã tiến hành hòa giải nhiều lần nhưng không được sự nhất trí của 2 bên. Ông Minh hy vọng, cơ quan chức năng giải quyết vụ việc thỏa đáng theo quy định của pháp luật, đảm bảo quyền lợi, nghĩa vụ của các bên.

Về căn cứ pháp lý, năm 1993, bà Chí được Lâm trường Tam Đảo lập danh sách đề nghị các cấp chính quyền cấp Giấy chứng nhận QSDĐ. Tại mục kê của UBND xã Hồ Sơn có ghi số thứ tự 337, tên sử dụng đất là bà Lê Thị Chí. Trong tờ bản đồ địa chính số 299 và sổ theo dõi cấp Giấy chứng nhận QSDĐ lưu tại Phòng TN&MT huyện Tam Đảo, bà Chí được cấp Giấy chứng nhận QSDĐ số thứ tự 239 tại Quyết định số 533 ngày 12/11/1993 của Chủ tịch UBND huyện Tam Đảo. Tổng diện tích đất được cấp là 600m2, trong đó, có 300m2 đất ở và 300m2 đất vườn tại thửa 45, tờ bản đồ 21, thuộc thôn Tân Long, xã Hồ Sơn. Năm 1995, UBND xã Hồ Sơn và Đội 13 thuộc Lâm trường Tam Đảo cấp phát Giấy chứng nhận QSDĐ cho các hộ được lập danh sách cùng thời điểm với bà Chí, nhưng thời điểm này, bà Chí không có mặt ở địa phương nên không nhận được.

Ngày 14/9/2012, TAND huyện Tam Đảo mở phiên tòa sơ thẩm xét xử vụ án dân sự về việc tranh chấp quyền sử dụng đất giữa bà Lê Thị Chí với ông Ngô Thái Kiểm và bà Nguyễn Thị Đệ. Tại bản án số 15/2012/DSST ngày 14/9/2012, TAND huyện Tam Đảo tuyên bà Chí thắng kiện, buộc ông Kiểm và bà Đệ trả lại cho bà Chí 600m2 đất. Không chấp nhận bản án cấp sơ thẩm, ông Kiểm, bà Đệ đã gửi đơn kháng cáo lên TAND tỉnh Vĩnh Phúc. Ngày 28/12/2012, TAND tỉnh mở phiên tòa phúc thẩm xét xử lại vụ án theo đơn kháng cáo của bà Đệ. Tại bản án số 82/2012/DSPT ngày 28/12/2012, TAND tỉnh tuyên bố không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Lê Thị Chí đòi ông Ngô Thái Kiểm và bà Nguyễn Thị Đệ trả 600m2 đất. Vụ án không dừng lại ở đó, bà Lê Thị Chí tiếp tục gửi đơn kháng cáo lên TAND cấp cao tại Hà Nội yêu cầu xét xử vụ án theo hình thức Giám đốc thẩm.

Chữ ký bị sao chép và lời giải cho bài toán khó

Tại bản án phúc thẩm, bà Nguyễn Thị Đệ khai: Năm 1994, bà Chí có bán cho gia đình ông Kiểm, bà Đệ một số cây bạch đàn trồng trên diện tích đất của bà Chí có giấy bán kèm theo (giấy bán đề ngày 28/7/1994, do bà Đệ viết hộ, bà Chí ký tên). Trước đó, ngày 25/7/1994, bà Chí nhờ bà Đệ viết tờ đơn “Xin trả đất thổ cư làm nhà ở” gửi UBND xã Hồ Sơn. Tuy nhiên, lời khai của bà Đệ có nhiều điểm mâu thuẫn. Tờ đơn xin trả đất của bà Chí đề ngày 25/7/1994 được ông Nguyễn Hữu Vĩnh (Đội trưởng đội 13 Lâm trường Tam Đảo) ký xác nhận vào ngày 31/8/1994. Trong khi đó, theo lời khai của ông Trần Văn Nguyên (khi đó là cán bộ Phòng Kế hoạch kỹ thuật, UBND xã Hồ Sơn), thì Phòng Kế hoạch kỹ thuật nhận được đơn xin trả đất của bà Chí ngày 25/7/1994 do bà Chí trực tiếp đi nộp, khi đó, trên đơn đã có chữ ký xác nhận của ông Nguyễn Hữu Vĩnh. Hơn nữa, theo xác nhận của ông Nguyễn Văn Chắt (nguyên Giám đốc Lâm trường Tam Đảo) tại Giấy xác nhận đề ngày 18/11/2012, thì ngày 27/4/1994, bà Chí có đơn đề nghị UBND xã Hồ Sơn không cấp Giấy chứng nhận QSDĐ cho bà và trả lại đất cho Lâm trường quản lý, sử dụng. Điều này cho thấy, không có sự thống nhất giữa lời khai của bà Đệ và các nhân chứng khác trong vụ án.

Mặt khác, khi so sánh giữa 2 tờ đơn xin trả đất và giấy bán bạch đàn, bằng mắt thường có thể nhận thấy dòng chữ ký “Lê Thị Chí” phía cuối mỗi tờ đơn giống hệt nhau. Nghi ngờ việc chữ ký của bà Chí trong tờ đơn xin trả đất bị sao chép từ giấy bán bạch đàn, Công an huyện Tam Đảo đã vào cuộc xác minh. Tại Công văn số 156/CV – CQĐT ngày 8/4/2014, Công an huyện Tam Đảo xác nhận: Dòng chữ “Lê Thị Chí” dưới mục “Người làm đơn” trên “Đơn trả đất thổ cư làm nhà ở” đề ngày 25/7/1994 được sao chép trực tiếp hoặc gián tiếp từ dòng chữ “Lê Thị Chí” dưới mục “Người bán” trên “Giấy bán bạch đàn” đề ngày 28/7/1994. Từ kết quả trên, cơ quan xác minh đưa ra nhận định: Bản sao “Đơn đề nghị trả lại đất thổ cư làm nhà ở” trong hồ sơ của Tòa án không phải được sao từ bản gốc ra”. Do vậy, không có căn cứ xác định bà Chí đã viết đơn trả đất cho Lâm trường Tam Đảo.

Với tình tiết mới của vụ án là tờ đơn xin trả đất của bà Chí (một trong những bằng chứng quan trọng của vụ án) đã được Công an huyện Tam Đảo xác nhận có chữ ký được sao chép từ giấy bán bạch đàn, TAND cấp cao tại Hà Nội đã ra Quyết định giám đốc thẩm số 23/2016/DS-GĐT ngày 15/5/2016 với nội dung: Hủy bản án dân sự phúc thẩm số 82/2012/DSPT ngày 28/12/2012 của TAND tỉnh Vĩnh Phúc và bản án dân sự sơ thẩm số 15/2012/DSST ngày 14/9/2012 của TAND huyện Tam Đảo, giao TAND tỉnh Vĩnh Phúc xét xử sơ thẩm lại vụ án. Tại bản án dân sự sơ thẩm số 05/2017/DSST ngày 27/9/2017 của TAND tỉnh Vĩnh Phúc quyết định: Buộc bà Nguyễn Thị Đệ và ông Ngô Thái Kiểm phải trả cho bà Lê Thị Chí 600m2 đất. Không chấp nhận nội dung bản án của TAND tỉnh Vĩnh Phúc, ông Ngô Thái Kiểm và bà Nguyễn Thị Đệ tiếp tục gửi đơn kháng cáo toàn bộ nội dung bản án sơ thẩm.

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ vụ án, TAND cấp cao tại Hà Nội nhận định: Đủ căn cứ xác định bà Lê Thị Chí được giao 600m2 đất nêu trên và đã được cấp Giấy chứng nhận QSDĐ. Bà Chí không có đơn trả lại đất và chưa bị cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thu hồi diện tích đất đã được cấp. Việc chính quyền địa phương và Lâm trường Tam Đảo giao 30.000 m2 đất cho gia đình ông Kiểm, bà Đệ, trong đó có diện tích đất của bà Chí khi không có căn cứ xác định bà Chí đã trả lại đất là cấp chồng lấn, không đúng pháp luật. Bản án dân sự phúc thẩm số 12/2019/DSPT ngày 25/1/2019 của TAND cấp cao tại Hà Nội quyết định, không chấp nhận kháng cáo của ông Ngô Thái Kiểm và bà Nguyễn Thị Đệ, giữ nguyên quyết định tại bản án dân sự sơ thẩm số 05/2017/DSST ngày 27/9/2017 của TAND tỉnh Vĩnh Phúc. Theo đó, buộc bà Nguyễn Thị Đệ và ông Ngô Thái Kiểm phải trả cho bà Lê Thị Chí 600m2 đất tại thửa số 45, tờ bản đồ số 21 (bản đồ 299) thuộc thôn Tân Long, xã Hồ Sơn, huyện Tam Đảo. Hủy một phần Giấy chứng nhận QSDĐ số U527552 cấp ngày 16/5/2002 của UBND huyện Tam Dương cấp cho gia đình ông Kiểm, bà Đệ đối với phần diện tích đất trả cho bà Chí. Tòa xem xét, gia đình ông Kiểm, bà Đệ đã có công sức trong việc cải tạo đất và gieo trồng một số cây cối trên diện tích đất này nên buộc bà Chí phải thanh toán cho ông Kiểm, bà Đệ một khoản tiền để đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp cho gia đình ông Kiểm, bà Đệ.

Hiện nay, bà Lê Thị Chí sống cùng gia đình người con gái cả ở xã Định Trung (Vĩnh Yên). Giờ đây, ở cái tuổi “gần đất xa trời”, bà đã tìm lại được mảnh đất của mình, dẫu có muộn nhưng vẫn vô cùng quý giá. Bà Chí cho biết: “Được đất, con tôi bảo sẽ xây cho mẹ cái nhà nhỏ để ở, để mẹ hoàn thành tâm nguyện từ bao năm nay. Nhưng, giờ tôi già rồi, có sống được bao nhiêu nữa đâu. Thôi thì coi như mình có mất đi cũng để lại chút gì cho con cháu”.

Vụ án tranh chấp đất kéo dài suốt một thập kỷ ở thôn Tân Long dần đi tới hồi kết, trả lại công bằng cho bà Chí. Có thể ví, đây là kết thúc có hậu cho một cuốn phim dài mà nhân vật chính đã trải qua nhiều khó khăn, khổ ải để rồi được đền đáp xứng đáng.

Bài, ảnh: Hồ Mây



TAG:

Ý kiến của bạn

Họ tên:
Email: