Phóng sự - Ghi chép

Bất cập trong quản lý nghĩa trang nhân dân

Thứ Sáu, 06/04/2018

Kỳ 2: An táng phải đảm bảo văn minh

Với quan niệm “nghĩa tử là nghĩa tận”, nhiều gia đình có thói quen chọn hướng đẹp để xây mộ phần cho người mất và biến đất ruộng trở thành nghĩa địa mini của gia đình; gây ảnh hưởng không nhỏ đến sản xuất, mỹ quan và ảnh hưởng xấu đến môi trường, đặc biệt là nguồn nước. Vì vậy, việc quy hoạch, quản lý nghĩa trang nhân dân (NTND) là vấn đề cấp bách, không chỉ cần sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền các địa phương, các cấp, các ngành mà còn phải thay đổi nhận thức, hành động của người dân.

Đừng để sự đã rồi

Tình trạng tùy tiện đặt mộ hay tự ý sử dụng đất sản xuất làm nơi an táng cho người đã mất không chỉ do nhận thức của nhiều gia đình chưa hiểu đúng về pháp luật, khoa học môi trường và nếp sống văn minh trong việc tang; nguyên nhân sâu xa hơn xuất phát từ quan niệm “Nhất mộ nhị phòng tam bát tự” hay “Sống vì mồ vì mả không ai sống bằng cả bát cơm”. Nhiều gia đình còn có tâm lý chọn hướng đất “vượng”, phong thủy đẹp để xây mộ cho người đã mất với hy vọng con cháu đời sau được phù hộ làm ăn phát đạt.

 

Mộ được an táng theo quy hoạch tại NTND thôn Vĩnh Đoài, thị trấn Yên Lạc (Yên Lạc)

 

Bên cạnh đó, với suy nghĩ “đất nhà” thuộc quyền sở hữu của gia đình nên việc xây cất mộ trên đất ruộng vẫn diễn ra. Chúng tôi có mặt tại cánh đồng Vài, thôn Lâm Xuyên, xã Tam Hồng khi đã gần 12h trưa, nhưng gia đình bà Nguyễn Thị Huệ vẫn đang hoàn tất các thủ tục “cất mả” cho người thân trên ruộng ngô của gia đình.

Bà Huệ chia sẻ: “Việc xây mộ trên đất ruộng của gia đình không chỉ tiện cho con cháu đi lại hương khói, trông nom mồ mả hàng ngày mà còn do khu vực này cao ráo, thoáng hơn ở khu NTND của thôn”.

Tại Điều 84, Luật Bảo vệ môi trường (BVMT) quy định khu mai táng, hỏa táng phải phù hợp với quy hoạch, có vị trí cách khu dân cư đối với mộ hung táng là 2,5km và cát táng 2km. Thế nhưng, không phải địa phương nào cũng thực hiện được, một phần do thói quen, tập tục lạc hậu của người dân, trong khi chính quyền địa phương thiếu sự quyết liệt dẫn đến tình trạng gia tăng nghĩa địa mini. Nhiều cán bộ xã, thị trấn còn nể nang vì người vi phạm là họ hàng, hoặc họ ngại va chạm bởi lo phạm yếu tố tâm linh, dẫn đến nhiều hộ dân cố tình vi phạm xây mồ mả trái quy định; khi phát hiện "việc đã rồi" thì chính quyền chỉ nhắc nhở qua loa.

Siết chặt quản lý - Việc tưởng dễ mà khó

Theo thống kê, trên địa bàn tỉnh có khoảng 80% số người mất được gia đình họ sử dụng hình thức chôn cất truyền thống (địa táng). Điều đó gây ô nhiễm môi trường và làm thu hẹp diện tích đất canh tác.

Trong khi đó, tại Quyết định số 46/2017/QĐ-UBND ngày 6/12/2017, UBND tỉnh đã quy định rõ ràng về xây dựng, quản lý, sử dụng NTND và cơ sở hỏa táng. Việc xây dựng nghĩa trang, cơ sở hỏa táng phải thực hiện theo đúng các quy định của Luật Xây dựng, quy chuẩn quốc gia về quy hoạch xây dựng. Diện tích khu mai táng tối đa 60%, các công trình chức năng và hạ tầng kỹ thuật tối thiểu 40% (diện tích cây xanh tối thiểu 25%). Theo đó, diện tích sử dụng cho mỗi ngôi mộ hung táng và chôn cất một lần tối đa 5m2/mộ; mộ cát táng tối đa 3m2/mộ; mộ chôn cất lọ tro cốt sau hỏa táng tối đa 3m2/mộ. Thể tích ô để lọ tro cốt hỏa táng tối đa là 0,125m3/ô...

Thực hiện quy định trên, một số địa phương đã quy hoạch, cải tạo, mở rộng nghĩa trang NTND của thôn, xóm, tổ dân phố theo quy định của Nhà nước. Đơn cử như ở thị trấn Yên Lạc, huyện Yên Lạc, từ năm 2011 đến nay, thị trấn đã đầu tư quy hoạch nghĩa trang theo đúng quy định của nhà nước. Thị trấn chỉ đạo các tổ dân phố xây dựng quy ước, hương ước của tổ dân phố về việc tang lễ, xây dựng mộ phần. Hiện nay, phần lớn các hộ dân ở các tổ dân phố đều có ý thức xây dựng nếp sống văn minh trong việc tang.

Thông tư số 02/2009/TT-BYT của Bộ Y tế hướng dẫn vệ sinh trong hoạt động mai táng, hỏa táng cũng quy định thi hài, hài cốt phải được mai táng trong nghĩa trang và phải tuân thủ các quy trình chặt chẽ về vệ sinh môi trường. Quy định ghi rõ ràng, song hệ thống chế tài xử lý chưa thật đầy đủ, do vậy ở nhiều địa phương vẫn còn nhiều hộ dân vi phạm khi xây dựng mộ.

Trước tình trạng người dân trong xã xây mộ trên đất ruộng, Chủ tịch UBND xã Tam Hồng (Yên Lạc) Đỗ Văn Khang thừa nhận: “Địa phương còn có tình trạng một số hộ dân tự ý xây mộ trên đất canh tác của gia đình. Tuy nhiên, vì liên quan đến vấn đề nhạy cảm "tâm linh" nên địa phương cũng chưa cưỡng chế di dời, chưa xử lý trường hợp vi phạm nào.

Tới đây, xã thành lập Ban xây dựng quy ước, hương ước ở thôn, làng quy định cụ thể về việc xây dựng nếp sống văn minh trong việc tang, nhất là quy định trong việc chôn cất người đã mất. Trong đó phải ghi rõ nội dung, chế tài xử lý đối với những hộ vi phạm. Trước mắt, địa phương sẽ tập trung tuyên truyền, nhắc nhở người dân thực hiện đúng các quy định về an táng, lấy đó là tiêu chí để bình xét gia đình văn hóa, làng văn hóa; đồng thời, phát huy vai trò gương mẫu đi đầu thực hiện của cán bộ, đảng viên, người đứng đầu cấp ủy".

Ngoài đầu tư quy hoạch xây dựng, quản lý chặt chẽ NTND, thực hiện nếp sống văn minh trong việc tang, chính quyền các cấp cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người dân trong việc tang, nên sử dụng hình thức hỏa táng khi người thân qua đời.

Tuy nhiên, để an táng đảm bảo văn minh, ngoài việc nâng cao ý thức của người dân, cần hơn nữa sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền các địa phương, các cấp, các ngành, xây dựng lộ trình thực hiện cụ thể.

Bài, ảnh: Minh Hà - Gia Mẫn

 



TAG:

Ý kiến của bạn

Họ tên:
Email: