Phóng sự - Ghi chép

Bất cập trong quản lý nghĩa trang nhân dân

Thứ Năm, 05/04/2018

Kỳ 1: “Nghĩa trang gia đình” nằm trên ruộng khoán

Hiện nay, việc xây dựng, quản lý, sử dụng nghĩa trang nhân dân ở một số địa phương vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Vì vậy dẫn đến tình trạng tồn tại nhiều nghĩa trang lộn xộn, thiếu quy hoạch, không hợp lý, đặt mộ tùy tiện, thậm chí xây mộ ngay trên đất canh tác và kéo theo nhiều hệ lụy như gia tăng tình trạng vi phạm Luật Đất đai, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và mất mỹ quan.

Biến ruộng đồng thành… nghĩa địa "mini"

Trước đây, việc quy hoạch nghĩa trang nhân dân tại các địa phương còn khá lộn xộn, nhiều nghĩa trang được hình thành từ lâu đời, có ở khắp các xã, thị trấn trong tỉnh. Điều này gây mất mỹ quan làng, xã, ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng xấu đến sản xuất nông nghiệp, khó khăn trong việc quy hoạch các dự án.

Nhiều gia đình đổ đất, xây tường bao quanh kiên cố, xây dựng thành “nghĩa trang dòng họ" trên đất canh tác. (Ảnh chụp tại cánh đồng Gò Chân Chim, thôn Trung Nguyên, xã Trung Nguyên, Yên Lạc).

Để tránh lãng phí đất đai, giảm thiểu ô nhiễm môi trường, trong Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, tiêu chí số 17 có quy định các xã rà soát, bố trí, quy hoạch lại các khu nghĩa trang nhân dân cho phù hợp.

Theo đó, mỗi xã chỉ khuyến khích hình thành từ 1 đến 2 nghĩa trang nhân dân, các nghĩa trang khác phải đóng cửa nhường đất cho sản xuất. Mỗi nghĩa trang được quy hoạch xây dựng lại sẽ được hỗ trợ tiền để làm đường bê tông, tường rào, cổng và khu xử lý rác thải.

Đặc biệt, Nghị định số 23/2016/NĐ-CP về xây dựng, quản lý, sử dụng nghĩa trang nhân dân và cơ sở hỏa táng của Chính phủ, tại Điều 3 có quy định: “Tất cả các nghĩa trang, cơ sở hỏa táng phải được quy hoạch.

Việc quy hoạch, đầu tư xây dựng nghĩa trang nhân dân, cơ sở hỏa táng tuân thủ pháp luật về quy hoạch xây dựng, bảo vệ môi trường; tuân thủ theo pháp luật về đất đai, tiết kiệm và hiệu quả; bảo đảm an toàn, an ninh và vệ sinh môi trường”.

Quy định là vậy, song trên thực tế tại một số địa phương, tình trạng quy hoạch nghĩa trang nhân dân vẫn khá lộn xộn, bất hợp lý, thậm chí xây mộ cát táng ngay trên đất sản xuất nông nghiệp.

Xã Tam Hồng là địa phương về đích nông thôn mới sớm nhất của huyện Yên Lạc. Toàn xã có 9 nghĩa trang, trong đó có 7 nghĩa trang nhân dân. Thế nhưng, nhiều hộ dân vẫn “tùy tiện” xây mộ ngay trên diện tích đất canh tác của gia đình.

Điển hình như thôn Lâm Xuyên dù đã có nghĩa trang nhân dân, với diện tích rộng hơn 7.000 m2, được chia thành 2 khu hung táng và cát táng, với hệ thống tường rào bao quanh, khu tưởng niệm, khu hóa đồ và phần mộ được chia theo ô, đánh số thứ tự. Mặc dù được đầu tư quy hoạch khá quy củ với nhiều hạng mục, song một số hộ dân ở thôn Lâm Xuyên sau khi hỏa táng người mất thay vì xây dựng mộ ở nơi đã quy hoạch của địa phương thì các hộ lại cát táng trên đất ruộng của gia đình.

Theo quan sát, dọc khu vực cánh đồng Vài, thôn Lâm Xuyên giáp với xã Yên Phương, nhiều ngôi mộ nằm rải rác trên đất sản xuất nông nghiệp, những ngôi mộ xây dựng lâu năm cũng có, mộ vừa mới được xây cũng chiếm khá nhiều.

Đồng chí Nguyễn Văn Kính, Bí thư Chi bộ thôn Lâm Xuyên 1 kiêm Trưởng Ban đại diện làng Lâm Xuyên cho biết: “Thực trạng người dân xây mộ trên đất nông nghiệp đã diễn ra từ rất lâu. Vài năm trở lại đây, thực hiện văn minh trong việc tang, nhiều gia đình đã đưa người mất đi hỏa táng.

Thế nhưng không phải hộ nào cũng có ý thức chôn cất người thân đúng nơi quy định, một số trường hợp cố tình xây mộ người thân ngay trên đất nông nghiệp của nhà mình, dù chính quyền và các ban, ngành đoàn thể đã tuyên truyền, nhưng họ cho rằng đây là đất nhà họ nên không thể can ngăn. Một nguyên nhân nữa là do khu vực nghĩa trang nhân dân của làng có địa hình thấp, trũng nên họ không muốn đưa người mất của gia đình về đây để xây mộ”.

Việc cát táng người thân qua đời trên đất ruộng không chỉ diễn ra ở thôn Lâm Xuyên, mà tại khu vực cánh đồng Gò Chân Chim, thôn Trung Nguyên, xã Trung Nguyên (Yên Lạc) mặc dù gần trường học, khu dân cư, song khá nhiều ngôi mộ, “nghĩa trang gia đình” đang mọc lên. Xuất phát từ việc có các ngôi mộ được chôn từ xa xưa, sau này khi gia đình có mộ cát táng người nhà lại đưa về khu đất canh tác nhà mình để xây mộ.

Cứ như vậy “nghĩa trang gia đình” mọc ngày càng nhiều trên đất canh tác. Nhiều gia đình có điều kiện còn đổ đất, xây tường bao quanh kiên cố sát đường giao thông để xây dựng thành “nghĩa trang dòng họ”. Không chỉ vậy, các ngôi mộ xây dựng còn đủ các hình dáng, kích cỡ khác nhau, quay đủ các hướng, không theo quy hoạch…

Khó khăn trong sản xuất, canh tác

Việc người dân tự ý xây dựng mộ trên đất nông nghiệp kéo theo nhiều hệ lụy, ảnh hưởng xấu đến môi trường, cảnh quan và canh tác. Bà Nguyễn Thị Nhung (xã Trung Nguyên, Yên Lạc) bức xúc nói: “Nhà tôi gần ngay khu vực cánh đồng Gò Chân Chim, ngay bên đường lại có rất nhiều mộ mới được xây.

Vào mùa cải táng, nhiều hộ gia đình sau khi cát táng xong không thu dọn vệ sinh, để chó tha đồ đạc khắp đường giao thông, gây mất vệ sinh. Bên cạnh đó, người đi làm về tối muộn cũng rất sợ, bởi tiếng than khóc, hương khói”.

Không chỉ gây ô nhiễm môi trường, việc xây dựng mộ trái phép trên đất nông nghiệp còn ảnh hưởng đến việc canh tác, sản xuất của người dân. Bà Nguyễn Thị Hoa Lư (xã Tam Hồng, Yên Lạc) chia sẻ: “Chúng tôi rất bức xúc khi trên cánh đồng canh tác tự nhiên lại bị “án ngữ” bởi hàng chục ngôi ngộ. Vào mùa vụ, muốn thuê máy cày bừa nhưng do vướng mộ nên các chủ máy nhất quyết không nhận làm.

Vì vậy, để ổn định sản xuất chúng tôi mong muốn chính quyền các cấp kịp thời ngăn chặn, xử lý nghiêm vi phạm, tránh phát sinh thêm những ngôi mộ mới trên đất nông nghiệp”.

Việc đặt mộ trên đất nông nghiệp, gần khu dân cư làm ô nhiễm nguồn nước, đất và không khí. Tình trạng an táng, xây mộ tùy tiện đã phá vỡ quy hoạch sử dụng đất, gia tăng vi phạm về đất đai, thu hẹp diện tích đất canh tác, ảnh hưởng không nhỏ đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thực hiện các dự án thu hồi đất, không bảo đảm nếp sống văn minh.

Thực trạng này cũng làm cản trở tiến độ dồn đất, đổi ruộng của toàn tỉnh. Vậy, nguyên nhân của thực trạng trên do đâu và các cấp chính quyền có những động thái, giải pháp ra sao chúng tôi sẽ tiếp tục phản ánh trong kỳ sau.

 

Bài, ảnh: Minh Hà - Gia Mẫn



TAG:
Tin tức Mới:

Ý kiến của bạn

Họ tên:
Email: