Pháp luật

Những điểm mới trong Hiến pháp sửa đổi 2013

Thứ Hai, 03/03/2014

Trong quá trình xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước, nhất là từ khi thành lập nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa đến nay, Hiến pháp luôn là văn kiện chính trị - pháp lý quan trọng, là nhân tố bảo đảm sự ổn định chính trị - xã hội và chủ quyền của quốc gia, là đạo luật gốc, đạo luật cơ bản của Nhà nước. Các bản Hiến pháp như: Hiến pháp năm 1946, Hiến pháp năm 1959, Hiến pháp năm 1980 và Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2001) đã được ra đời trong những bối cảnh và thời điểm lịch sử nhất định nhằm thể chế hóa đường lối cách mạng của Đảng cho mỗi giai đoạn phát triển của đất nước. Cho dù trong bất cứ hoàn cảnh nào, nhất là sau ba mươi năm đổi mới đất nước, hai mươi năm thực hiện Hiến pháp năm 1992, Đảng, Nhà nước và nhân dân ta đã vượt qua nhiều khó khăn, thử thách, kiên định xây dựng Chủ nghĩa xã hội, giữ vững ổn định chính trị và giành nhiều thành tựu trong đấu tranh giành độc lập, chủ quyền lãnh thổ, phát triển đất nước và hội nhập quốc tế, quan hệ hợp tác, hợp tác song phương và có tầm chiến lược với nhiều cường quốc trong khu vực và trên thế giới.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Quốc hội và ý kiến cử tri, bản Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2001) trong quá trình thực hiện đã bộc lộ những hạn chế, vướng mắc, không đảm bảo phù hợp với các Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI và với tình hình mới của đất nước ta hiện nay đã và đang có những bước phát triển mới về dân chủ, nhân quyền, về kinh tế thị trường định hướng XHCN cũng như những thành tựu mới, hướng đi mới trong quá trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN.

Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam sửa đổi (gọi tắt là Hiến pháp sửa đổi 2013) đã được thông qua và có hiệu lực thi hành từ 1-1-2014 với 11 chương, 120 điều (giảm 1 chương và 27 điều so với Hiến pháp năm 1992) có nhiều điểm mới cả về nội dung và kỹ thuật lập hiến; bố cục hợp lý, chặt chẽ và khoa học, bảo đảm các quy định của Hiến pháp đúng tầm là đạo luật cơ bản, có hiệu lực pháp lý cao nhất, có tính ổn định lâu dài.

Theo Tiến sỹ Luật Đào Xuân Tiến, Vụ trưởng Vụ Thông tin đối ngoại, Ban Tuyên giáo Trung ương, với bản Hiến pháp sửa đổi năm 2013, trong đó, giảm 27 điều, giữ nguyên 7 điều, bổ sung 12 điều mới và sửa đổi 101 điều so với bản Hiến pháp năm 1992, cho thấy sau 21 năm từ Hiến pháp năm 1992, đất nước ta có Hiến pháp sửa đổi mới, Hiến pháp của thời kỳ hội nhập, của thời kỳ đổi mới. Nội dung Hiến pháp sửa đổi tiếp tục khẳng định bản chất và mô hình tổng thể của thể chế chính trị đã được xác định trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội và trong các văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, tiếp tục khẳng định thể chế của nước ta là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, là một nước dân chủ, độc lập, có chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ.

So với Hiến pháp 1992, Hiến pháp sửa đổi 2013 nhấn mạnh hơn nữa tư tưởng chủ quyền nhân dân; bản chất của Nhà nước ta là Nhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, trong đó, đại đoàn kết toàn dân tộc là động lực của phát triển xã hội. Hiến pháp quy định trách nhiệm của Nhà nước, xã hội trong việc tôn trọng, bảo đảm và bảo vệ quyền con người, quyền công dân và có cơ chế đảm bảo thực hiện các quyền đó. Đây là điểm mới khẳng định giá trị, vai trò quan trọng của quyền con người, quyền công dân được nêu trong Hiến pháp.

Về nội dung, ngay từ lời nói đầu được sửa đổi theo hướng khái quát, cô đọng, súc tích và ngắn gọn hơn nhiều song vẫn đầy đủ, dễ hiểu. Chủ quyền nhân dân được thể hiện rõ và nhất quán, làm nổi bật vai trò của nhân dân, là chủ thể cao nhất, duy nhất của quyền lực nhà nước. Các vấn đề thể chế hóa, nguyên tắc tổ chức quyền lực nhà nước, bảo đảm xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân; những nội dung về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, khoa học công nghệ, môi trường được thể hiện theo hướng ngắn gọn rõ ràng và mang tính nguyên tắc, bảo đảm tính ổn định lâu dài của Hiến pháp.

Hiến pháp sửa đổi 2013 quy định nguyên tắc quan trọng là quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị giới hạn trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức, sức khỏe của cộng đồng. Ngoài ra, phù hợp với tiến trình hội nhập quốc tế, Hiến pháp sửa đổi đã ghi nhận đầy đủ các quyền dân sự - chính trị theo các công ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, quy định các quyền về kinh tế - xã hội và văn hóa phù hợp với trình độ và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Điểm mới có ý nghĩa quan trọng khác trong Hiến pháp sửa đổi lần này vẫn tiếp tục khẳng định vai trò, vị trí của Đảng Cộng sản Việt Nam, trong đó có những điểm lớn như thể hiện rõ hơn bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam là một Đảng tiên phong không chỉ thể hiện bản chất của giai cấp công nhân mà còn là đội tiên phong của nhân dân lao động và của cả dân tộc và nhấn mạnh Đảng phải gắn bó mật thiết với nhân dân. Sức sống của Đảng là phục vụ nhân dân, phải chịu sự giám sát của nhân dân và phải chịu trách nhiệm trước nhân dân về những quyết định của mình. “Nếu như quyết định không đúng, ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia, dân tộc, nhân dân thì Đảng phải chịu trách nhiệm trước nhân dân và trước dân tộc”. Đây là điểm rất mới của Hiến pháp.

Theo Tiến sỹ Đào Xuân Tiến, với những điểm mới được xác định về mặt kỹ thuật lập hiến và những nội dung sửa đổi, bổ sung, bản Hiến pháp sửa đổi năm 2013 được Quốc hội thông qua đã thể hiện quan điểm đổi mới cũng như quyết tâm chính trị của Đảng, Nhà nước ta trong việc tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN.

Cùng với đó, nhiều điểm mới trong quá trình lập hiến, xây dựng các nội dung pháp luật cũng được thể hiện rõ hơn trong đó có vai trò, trọng trách của của các ĐBQH trước cử tri, trước đất nước, của các tầng lớp nhân dân, của cử tri cả nước với hàng chục triệu ý kiến, hàng nghìn hội nghị, hội thảo của các tầng lớp xã hội, các nhà khoa học, quản lý quan tâm, đóng góp trí tuệ vào dự thảo sửa đổi Hiến pháp. Cái mới và cũng là cái được lớn nhất của Hiến pháp sửa đổi đó là nhân dân và cử tri cả nước đã coi Hiến pháp là của chính mình. Điều đó cho thấy, Hiến pháp thực sự là đạo luật cơ bản có tầm ảnh hưởng để định hướng và điều chỉnh các hoạt động của đất nước và của toàn xã hội, thể hiện đầy đủ ý chí, tinh hoa, nguyện vọng của đồng bào, cử tri của cả nước, thực sự là Hiến pháp của dân, do dân và vì dân.

Đặng Quang Giới

TAG:
Tin tức Mới:

Ý kiến của bạn

Họ tên:
Email: