Kinh Tế

Nâng cao hiệu quả việc bảo tồn và phát triển các nguồn gen quý, hiếm

Thứ Năm, 26/08/2021

Xác định việc lưu giữ các nguồn gen giống cây trồng, vật nuôi có vai trò quan trọng trong phát triển KT - XH và môi trường, những năm qua, tỉnh đã triển khai nhiều chương trình, đề án bảo tồn và phát triển nguồn gen các giống cây trồng, thủy sản bản địa, nhất là các loài quý hiếm, đặc hữu, nhằm bảo vệ tính đa dạng sinh học và khai thác hiệu quả, bền vững.

Cán bộ Trung tâm Ứng dụng tiến bộ KH&CN (Sở KH&CN) kiểm tra việc nhân giống, bảo tồn các nguồn gen quý hiếm. Ảnh: Chu Kiều

Với 3 vùng sinh thái rõ rệt: Đồng bằng, trung du và miền núi, Vĩnh Phúc là tỉnh có tính đa dạng sinh học cao, được thể hiện ở sự phân hóa và độc đáo của các hệ sinh thái trên cạn, hệ sinh thái đất ngập nước và các bậc phân loài.

Khu hệ động, thực vật của tỉnh có khoảng 3.236 loài (không kể một số nhóm động vật đất chưa xác định đến loài), bao gồm: 1.568 loài thực vật, 78 loài thú, 287 loài chim, 55 loài bò sát, 34 loài lưỡng cư, 139 loài cá, 71 loài động vật nổi và động vật đáy, 815 loài côn trùng và nhện, 15 loài mối, 101 loài bọ nhảy Collembola, 88 loài ve giáp. Trong đó, hơn 500 loài động, thực vật quý hiếm có nguy cơ bị đe dọa, tuyệt chủng, chiếm gần 16% tổng số loài hiện có.

Chỉ tính riêng Vườn Quốc gia Tam Đảo đã được che phủ bởi một lớp thảm thực vật dày đặc, nhiều tầng và đa dạng về loài, đa dạng về quần xã sinh học và hệ sinh thái.

Cụ thể, ở Tam Đảo có 904 cây có ích, thuộc 478 chi, 213 họ thuộc 3 ngành dương xỉ, hạt trần và hạt kín.

Các loài cây này được xếp thành 8 nhóm có giá trị khác nhau. Trong các loài thực vật, có 42 loài đặc hữu và 64 loài quý hiếm cần được bảo tồn và bảo vệ như: Hoàng thảo, trà hoa dài, trà hoa vàng Tam Đảo, hoa tiên, trọng lâu kim tiền...

Về khu hệ động vật, có 840 loài động vật, trong đó có 39 loài đặc hữu, 8 loài đang nguy cấp, 17 loài sẽ nguy cấp, 13 loài hiếm có và 18 loài đang bị đe dọa.

Vườn Quốc gia Tam Đảo còn đem lại giá trị to lớn trong việc bảo vệ môi trường, điều tiết và cung cấp nước, phục vụ nghiên cứu khoa học và phục vụ cho du lịch và nghỉ dưỡng, cung cấp lâm sản, dược liệu...

Đây là khu vực có tính đa dạng sinh học cao, là kho dự trữ các nguồn gen động thực vật quý hiếm của nước. Nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá này cần được bảo vệ để góp phần làm phong phú tính đa dạng sinh học của Việt Nam và thế giới.

Sự đa dạng về nguồn gen giống cây, con bản địa đã góp phần bảo tồn đa dạng sinh học, phát triển kinh tế nông nghiệp ở địa phương như: Su su Tam Đảo, cá Cóc Tam Đảo, dưa chuột ta (nhắt), dứa Hướng Đạo, gạo Long Trì; cò Hải Lựu; rắn Vĩnh Sơn…

Nhiều cây dược liệu quý có thể phát triển sản phẩm chăm sóc sức khỏe như: Trà hoa vàng, ba kích, hoàng đằng, hoa tiên, củ dòm, hoàng tinh hoa trắng...

Tuy nhiên, các nguồn gen quý, hiếm, đang bị đe dọa dù đã được bảo tồn, phát triển, nhưng còn ít so với số lượng các nguồn gen đã được xác định cần được bảo tồn, khai thác.

Trong khi đó, biến đổi khí hậu ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn, tác động tiêu cực đến tài nguyên di truyền.

Cơ sở hạ tầng, trang thiết bị phục vụ nghiên cứu, lưu giữ và bảo tồn nguồn gen trên địa bàn tỉnh còn hạn chế, chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả và chất lượng công tác bảo tồn và khai thác nguồn gen.

Các giống bản địa cũng đang bị mất dần do thay đổi cơ cấu cây trồng, du nhập của các giống mới, động, thực vật ngoại lai hoặc do khai thác quá mức.

Nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo tồn và lưu giữ các nguồn gen, tỉnh đã triển khai nhiều chương trình, đề án, kế hoạch bảo tồn và phát triển nguồn gen các giống cây trồng, thủy sản bản địa, nhất là các loài quý hiếm, đặc hữu, nhằm bảo vệ tính đa dạng sinh học và khai thác nguồn gen hiệu quả, phục vụ phát triển kinh tế.

Giai đoạn 2013 - 2020 một số nguồn gen quý hiếm đã được doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tiếp nhận để khởi nghiệp, phát triển thành các sản phẩm đặc trưng của tỉnh gồm: Cây nông nghiệp như: Dưa chuột Tam Dương, dứa Hướng Đạo, su su Tam Đảo, nho rừng Tam Đảo, bưởi diễn, lúa, đậu đỗ, cà chua, khoai tây…

Cây lâm nghiệp và dược liệu: Bạch đàn, thông, keo tai tượng, vù hương, lá khôi, trà hoa vàng Tam Đảo, sâm ngọc linh, hoàng đằng, đinh lăng, ba kích, nhân trần, ích mẫu, diệp hạ châu, húng quế, cúc hoa vàng, lan vũ nữ, lô hội, trinh nữ hoàng cung, sâm cau, giảo cổ lam, kim ngân hoa…

Động vật: Trâu, bò, lợn rừng, gà, ong, cò Hải Lựu, cá cóc Tam Đảo, rắn Vĩnh Sơn…; Vi sinh vật: Vi khuẩn Lactobacillus, Bacillus, Rhodopseudomonas sp, nấm mốc Trichoderma sp, xạ khuẩn Streptomyces sp, nấm men Saccharomyces sp.

Đẩy mạnh công tác bảo tồn, khai thác, sử dụng hiệu quả nguồn gen có giá trị, vừa qua, tỉnh tiếp tục xây dựng Đề án khung các nhiệm vụ bảo tồn nguồn gen cấp tỉnh Vĩnh Phúc, giai đoạn 2021-2025.

Đề án là căn cứ để xây dựng và lựa chọn các nhiệm vụ quỹ gen cho kế hoạch hàng năm nhằm bảo tồn, phát triển bền vững nguồn nguồn gen, nguồn tài nguyên đặc sản, quý hiếm của tỉnh.

Mặc dù nguồn gen cần được bảo tồn của tỉnh là rất lớn, nhưng theo các cơ quan quản lý, đơn vị nghiên cứu rà soát, thống nhất đề xuất giai đoạn 2021 - 2025 lựa chọn các đối tượng nguồn gen có tính cấp thiết, nguy cấp, đang bị đe dọa tuyệt chủng, chưa được bảo tồn, có trong sách đỏ hoặc quy định để đưa vào danh mục bảo tồn, khai thác nhằm đảm bảo mục tiêu bảo tồn.

Các nguồn gen được đề xuất tập trung chủ yếu vào các giống cây trồng, thủy sản bản địa quý hiếm, có giá trị kinh tế cao (gồm 4 nguồn gen thủy sản; hơn 70 loài cây dược liệu bản địa; 12 giống lan, nấm ăn, nấm dược liệu và nhiều loài cây gỗ quý: Lim xanh, lát hoa, gù hương…).

Nâng cao hiệu quả việc bảo tồn và khai thác các nguồn gen quý, hiếm trên địa bàn tỉnh, các ngành chức năng tiếp tục điều tra, khảo sát, đánh giá hiện trạng mức độ đe dọa của các nguồn gen đặc hữu, có giá trị kinh tế cao và các nguồn gen mới, đề xuất đưa vào danh mục cần bảo tồn.

Tuyên truyền, phổ biến tầm quan trọng của việc bảo tồn nguồn gen của động vật, thực vật, nhất là các loài quý hiếm, đặc hữu để các cá nhân, tổ chức liên quan biết và thực hiện.

Đồng thời, yêu cầu các địa phương, doanh nghiệp khai thác bền vững, sử dụng hiệu quả nguồn gen của địa phương, tạo dựng các sản phẩm OCOP, chủ lực phục vụ phát triển KT - XH của tỉnh.

Trần Tỉnh

TAG:
Tin tức Mới:

Ý kiến của bạn

Họ tên:
Email: