Kinh Tế

Nghịch lý hợp tác xã “xin” giải thể

Thứ Hai, 06/01/2020

Toàn tỉnh hiện có hơn 700 hợp tác xã (HTX) nhưng chỉ có hơn một nửa trong số này hoạt động hiệu quả. Số còn lại chỉ hoạt động mang tính hình thức, gây khó khăn trong công tác quản lý; thậm chí ở một số địa phương, HTX còn “xin” được giải thể vì hoạt động cầm chừng, khó vay vốn, không tìm được hướng đi trong SXKD...

Từ loay hoay tìm giải pháp tồn tại...

Với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của các cấp ủy Đảng, chính quyền trong tỉnh, kinh tế tập thể được đổi mới và phát triển cả về số lượng và chất lượng. Số HTX thành lập mới hàng năm đều tăng với nhiều loại hình đa dạng. Một số HTX được sắp xếp lại quy mô, lĩnh vực hoạt động phù hợp với yêu cầu thực tế tại địa phương và hoạt động ngày càng hiệu quả. Công tác tổ chức quản lý được củng cố và dần hạn chế được tình trạng thua lỗ. Nhiều HTX cùng chính quyền địa phương tham gia xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn, góp phần quan trọng vào sự nghiệp CNH - HĐH nông nghiệp, nông thôn.

HTX Dịch vụ nông nghiệp kinh doanh hàng nông sản An Hòa, xã An Hòa (Tam Dương) thu mua và thực hiện các khâu sơ chế, đóng gói sản phẩm, hỗ trợ đầu ra nông sản cho nông dân. Ảnh: Nguyễn Lượng

Theo số liệu điều tra mới nhất, trên địa bàn tỉnh hiện có 728 HTX với tổng số hơn 108.000 thành viên và hơn 41.500 lao động; không có Liên hiệp HTX. Tuy nhiên, trong số hơn 700 HTX chỉ có 418 HTX đang hoạt động hiệu quả, 173 HTX hoạt động kém hiệu quả và 96 HTX đang tạm ngừng hoạt động, chờ giải thể; thậm chí trong số này, nhiều HTX viết đơn “xin” được giải thể sớm. Trong số 418 HTX đang hoạt động, đến nay mới chỉ có 318 HTX đăng ký hoạt động theo Luật HTX 2012, 100 HTX chưa thực hiện chuyển đổi, đăng ký lại theo luật.

Hầu hết các HTX nỗ lực, khắc phục khó khăn, duy trì hoạt động ổn định, số HTX đã chuyển đổi tích cực tổ chức SXKD hiệu quả với nhiều loại hình dịch vụ. Tuy vậy, việc xây dựng mô hình HTX hoạt động hiệu quả theo đúng quy định của Luật HTX 2012 trên địa bàn tỉnh vẫn còn gặp nhiều khó khăn.

Nguyên nhân là do mỗi mô hình HTX có đặc thù và phương thức hoạt động riêng; trong khi Luật HTX 2012 áp dụng chung cho tất cả các loại hình. Bên cạnh đó, phần nhiều các HTX hiện nay cơ sở vật chất, kỹ thuật đã lạc hậu, xuống cấp; quy mô SXKD, dịch vụ nhỏ lẻ, thiếu sự đột phá, không có tính bền vững và chưa tương xứng với nhu cầu, kỳ vọng của thành viên.

Số ít HTX còn tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước; nắm bắt thông tin thị trường, giá cả chậm, chưa chủ động trong liên kết với doanh nghiệp để tiêu thụ nông sản cho nông dân. Trình độ quản lý và điều hành của đội ngũ cán bộ HTX còn yếu, kinh nghiệm, kiến thức tổ chức sản xuất và nghiệp vụ kinh doanh chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra. Đặc biệt, phần lớn HTX đều thiếu vốn lưu động đầu tư SXKD dịch vụ, khó tiếp cận các nguồn vốn vay tín dụng ưu đãi, hầu hết các HTX không có nhiều tài sản thế chấp để vay vốn.

Đó là chưa kể một số địa phương, xã viên không mấy mặn mà với công việc; nhiều ngành nghề, dịch vụ của các HTX không cạnh tranh nổi trong cơ chế thị trường. Nhiều HTX chỉ thành lập mà chưa có tầm nhìn, chiến lược dài hạn, thiếu chủ động trong việc xây dựng phương án tổ chức sản xuất, không quan tâm nhiều đến đầu ra tiêu thụ sản phẩm, không phát huy được hiệu quả chuỗi giá trị...

Những nguyên nhân này khiến nhiều HTX trên địa bàn tỉnh hoạt động cầm chừng, yếu kém; tình trạng nợ đọng kéo dài, hoạt động chỉ mang tính hình thức mà không phát huy được năng lực nội tại. Thậm chí có HTX đã ngừng hoạt động và giảm số lượng thành viên qua từng năm nhưng vẫn tồn tại trên danh nghĩa, trên giấy tờ, gây khó khăn trong công tác quản lý của cơ quan Nhà nước và chính quyền địa phương.

Điều đáng nói, không phải tất cả những HTX ngừng hoạt động sẽ được giải thể, hoặc những HTX đã ngừng hoạt động nhiều năm liên tục nhưng Giám đốc HTX và các thành viên lại không muốn giải thể. Ngoài ra, hồ sơ quản lý các HTX này bị thất lạc qua từng thời kỳ; nhiều nơi, Giám đốc HTX đã qua đời nên khó bàn giao giấy tờ, sổ sách để hoàn thiện thủ tục giải thể; không có hướng dẫn cụ thể cho HTX giải quyết các món nợ giữa HTX và xã viên... khiến cho việc giải thể các HTX yếu kém gặp nhiều khó khăn.

...Đến tự nguyện "xin" giải thể

Đơn cử như trường hợp HTX Dịch vụ nông nghiệp Đông Nhị ở xã Đại Đình (Tam Đảo). Thành lập từ năm 1998 với hơn 120 thành viên. Những năm 2000, HTX này hoạt động khá hiệu quả, đem lại thu nhập đáng kể cho thành viên, tạo sự chuyển biến trong phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, do thiếu vốn, SXKD không có lãi, trình độ cán bộ HTX hạn chế, chậm đổi mới trong guồng quay cơ chế thị trường.., cộng với sự thay đổi về cơ chế quản lý Nhà nước... khiến hoạt động của HTX Đông Nhị cũng như các HTX Dịch vụ nông nghiệp kiểu cũ gặp nhiều khó khăn.

Nếu như trước đây, hầu hết các dịch vụ nông nghiệp của địa phương đều do HTX đảm nhiệm việc cung ứng thì đến nay, chỉ còn vài ba dịch vụ nhỏ, như: Tiêm phòng cho gia súc, gia cầm; tham gia công tác bảo vệ sản xuất đơn thuần. Các dịch vụ của HTX không đủ sức cạnh tranh với các cửa hàng tư nhân tại địa phương. Mặc dù không vướng mắc về nợ vay vốn đầu tư SXKD cũng như không có tranh chấp về tài sản giữa các thành viên, song HTX này lại đang rất muốn được giải thể.

Đã nhiều năm nay, ông Đỗ Văn Sinh, Giám đốc HTX Đông Nhị viết đơn tự nguyện “xin” giải thể HTX nhưng cho đến nay vẫn chưa nhận được hướng dẫn cụ thể từ phía cơ quan chức năng và chính quyền địa phương. Chính vì thế mà thủ tục giải thể với HTX này chưa thể thực hiện, đồng nghĩa với việc hàng năm HTX vẫn phải thực hiện chức năng báo cáo tình hình hoạt động với Liên minh HTX tỉnh, thực hiện nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước trong khi hoạt động SXKD của HTX lại không mấy hiệu quả.

Theo luật định, HTX là tổ chức kinh tế tập thể, đồng chủ sở hữu và có đặc điểm mang tính chất xã hội sâu sắc nên những thủ tục giải thể của HTX có sự khác biệt nhiều so với giải thể doanh nghiệp. HTX có thể được giải thể theo 2 lý do: Một là, giải thể tự nguyện do đại hội xã viên thống nhất với việc chấm dứt hoạt động kinh doanh của HTX. Hai là, giải thể bắt buộc do UBND cấp huyện ra quyết định giải thể bắt buộc đối với HTX nếu HTX không hoạt động trong 12 tháng liên tục, không đảm bảo đủ số lượng thành viên tối thiểu theo quy định trong 12 tháng liên tục, không tổ chức được đại hội thành viên thường niên trong 18 tháng liên tục mà không có lý do, bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, theo quyết định của tòa án. Như vậy, có thể khẳng định đối với các HTX hoạt động kém hiệu quả trong khoảng thời gian dài, nếu không có sự chuyển đổi phương thức hoạt động kịp thời thì sớm hay muộn, việc giải thể là điều không tránh khỏi.

Cần chủ động chiến lược hoạt động

Thực trạng “thoi thóp”, “nín thở nằm chờ” không chỉ của riêng HTX Dịch vụ nông nghiệp Đông Nhị mà còn phổ biến ở khá nhiều HTX đang có nhu cầu xin được giải thể trên địa bàn tỉnh hiện nay. Điều này đặt ra những yêu cầu, bài học kinh nghiệm trong công tác quản lý, hỗ trợ HTX cũng như triển khai hiệu quả các cơ chế chính sách của Đảng và Nhà nước đối với khu vực kinh tế tập thể; vai trò định hướng, chỉ đạo, điều hành của các cấp ủy, chính quyền và trách nhiệm tổ chức thực hiện của các tổ chức chính trị, xã hội ở địa phương.

Mô hình tái chế bao bì xi măng của HTX Phượng Huyền, thôn Tiền Phong, xã Tân Phong (Bình Xuyên) góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Ảnh: Nguyễn Lượng

Đồng thời, đòi hỏi các HTX đang hoạt động hiệu quả cần chủ động, liên tục tìm giải pháp, hướng đi mới phù hợp với điều kiện thực tế, không ngừng nâng cao trình độ, kinh nghiệm quản lý, điều hành và đẩy mạnh áp dụng KHKT, công nghệ sản xuất tiên tiến, nhạy bén tìm đầu ra cho sản phẩm... để tránh đi vào “vết xe đổ” của những HTX đã từng thất bại trước đó.

Việt Sơn



TAG:
Tin tức Mới:

Ý kiến của bạn

Họ tên:
Email: