Kinh Tế

Nghịch lý mô hình sản xuất nông nghiệp thành công lại khó nhân rộng!

Thứ Hai, 06/05/2019

Với vai trò là “cầu nối" chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, những năm qua, các mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đã giúp nông dân lựa chọn được các giống cây, con mới có giá trị kinh tế cao, tạo bước đột phá trong sản xuất nông nghiệp.Tuy nhiên, một số mô hình thí điểm khá thành công nhưng lại khó được nhân rộng. Vậy nguyên nhân do đâu?

Mô hình sử dụng máy bay không người lái UAV phun thuốc bảo vệ thực vật trên cây lúa tại xã Liên Châu (Yên Lạc) khó nhân rộng vì chi phí quá cao. Ảnh: Chu Kiều

Được triển khai từ năm 2016, mô hình cơ giới hóa đồng bộ trên cây lúa nhận được sự hưởng ứng tích cực của người dân. Với phương pháp làm mạ khay, cấy máy giúp cây lúa sinh trưởng, phát triển khỏe, đẻ nhánh nhiều, tập trung, độ đồng đều cao. Đặc biệt, việc áp dụng cấy máy với mật độ được điều chỉnh hợp lý tạo điều kiện cho cây lúa quang hợp, hấp thụ dinh dưỡng tối đa, tăng khả năng chống chịu sâu bệnh, chống đổ tốt, cho năng suất đạt hơn 72 tạ/ha, cao hơn 5tạ/ha so với phương pháp cấy truyền thống. Đồng thời, giải quyết được yếu tố thời vụ, giải phóng sức lao động, giảm chi phí về nhân công, thuốc bảo vệ thực vật, góp phần đẩy mạnh cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp của tỉnh.

Bà Cao Thị Nụ, thôn Ven, xã Ngũ Kiên (Vĩnh Tường) chia sẻ: 3 vụ nay, thay vì phải chủ động cày bừa, cấy bằng tay như trước đây, thì nay, tất cả các khâu từ làm mạ, làm đất, gieo cấy đến thu hoạch đều được thực hiện bằng máy móc. Mặt khác, cấy máy giúp giảm chi phí sản xuất, tăng hiệu quả kinh tế hơn 30% nên người dân rất phấn khởi.

Hiệu quả là vậy, song 4 năm qua, diện tích cấy lúa bằng máy trên địa bàn tỉnh chỉ được 500ha. Theo ông Nguyễn Hoàng Dương, Phụ trách Trung tâm Khuyến nông tỉnh, tỷ lệ diện tích cấy lúa bằng máy chưa đạt như mong muốn do khó khăn ngay từ khâu sản xuất mạ khay đòi hỏi kỹ thuật cao, chi phí đầu tư lớn và cần có mặt bằng sản xuất tập trung. Cụ thể, để cấy máy 100ha lúa, cần đầu tư 2,5 vạn khay làm mạ mà mỗi khay tương ứng 20 nghìn đồng, cộng với 5 máy cấy (mỗi máy hơn 300 triệu đồng), tổng chi phí lên tới 2 tỷ đồng, chưa kể các thiết bị vật dụng khác như máy gieo hạt, giá thể để làm mạ. Ngoài ra, phải có một quỹ đất để làm mạ khay tập trung với diện tích 1ha nên rất khó thu hút các tổ chức, cá nhân đầu tư chứ chưa nói gì đến nông dân.

Tại cánh đồng Đất Giống, xã Liên Châu (Yên Lạc) vào trung tuần tháng 4 vừa qua, hàng trăm nông dân chăm chỉ theo dõi chiếc máy bay không người lái UAV phun thuốc bảo vệ thực vật trên cây lúa. Đây là mô hình trình diễn của Công ty cổ phần Đại Thành (Bắc Ninh) phối hợp với Trung tâm Khuyến nông tổ chức. Với hệ thống định vị vệ tinh giúp máy bay hoàn toàn tự động, lập bản đồ khu vực cần phun và kiểm soát khu vực cần phun theo chu trình đã được định sẵn. Vì vậy, chỉ với 10 phút đã phun được 1ha. Theo lãnh đạo công ty, sử dụng máy bay không người lái trong phun thuốc bảo vệ thực vật khắc phục được một số tồn tại trong sản xuất nông nghiệp hiện nay như: Giảm thiểu độc hại với con người, không phá hủy đất, bảo vệ môi trường, tăng năng suất cây trồng, tiết giảm thuốc bảo vệ thực vật và nước. Đặc biệt, do phun ở dạng sương phủ nên thuốc bảo vệ thực vật bám dính từ ngọn đến gốc, tăng hiệu quả phòng trừ sâu bệnh. Tuy nhiên, để mở rộng diện tích ra đại trà rất khó. Bởi đầu tư mua 1 máy bay không người lái UAV đã hơn 500 triệu đồng; trong khi đó, ruộng đất trên địa bàn tỉnh manh mún, nhỏ lẻ, dịch vụ phun lại không đại trà; mỗi năm, chỉ có 5 lần dịch vụ phun/2 vụ lúa; thu hồi vốn rất chậm.

Không chỉ yêu cầu vốn đầu tư lớn, một số mô hình triển khai giống lúa mới, nông dân có khả năng đầu tư nhưng do thói quen tập quán canh tác nên ngay khi dừng hỗ trợ của tỉnh thì nông dân lại quay về với phương thức sử dụng giống lúa cũ. Minh chứng rõ nhất, trong 3 năm thực hiện nghị quyết 201 của tỉnh, tỉnh dành hơn 86 tỷ đồng hỗ trợ mua các giống lúa chất lượng như Thiên ưu 8, HT1, RVT, TBR225 và BC15; bình quân gần 8.000ha/năm… Thực tế cho thấy, vụ xuân 2018 tỷ lệ giống lúa chất lượng trên địa bàn tỉnh đạt 75%. Tuy nhiên, vụ xuân năm 2019, khi tỉnh dừng hỗ trợ, diện tích các giống lúa chất lượng chỉ đạt 55%, giảm 20% so với năm 2018.

Ngoài những khó khăn trên, một nguyên nhân nữa là khó khăn về thị trường tiêu thụ sản phẩm. Hầu hết các sản phẩm nông sản trên địa bàn tỉnh không được sơ chế, đóng gói, bảo quản với điều kiện nhiệt độ phù hợp ngay sau khi thu hoạch, dẫn đến giảm giá trị của sản phẩm, tỷ lệ hao hụt nông sản sau thu hoạch còn cao, cộng với thiếu liên kết theo chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu dùng. Điều hiển nhiên, khi mở rộng diện tích ra đại trà, lại thiếu thông tin thị trường dẫn đến tình trạng “được mùa mất giá”. Thậm chí, một số ít nông dân còn tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước, tham gia mô hình để nhận hỗ trợ, đến khi kết thúc chương trình không tiếp tục bỏ vốn để mở rộng sản xuất mà quay lại phương thức sản xuất cũ.

Theo ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Giám đốc Phụ trách Trung tâm Khuyến nông, để các mô hình sản xuất nông nghiệp thực sự phát huy hiệu quả, tỉnh cần có cơ chế chính sách khuyến khích mạnh hơn nữa để thu hút các tổ chức, cá nhân đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp; huy động sự vào cuộc của chính quyền địa phương, nhất là cấp xã trong việc tạo điều kiện thuận lợi về quỹ đất hình thành vùng sản xuất nông nghiệp quy mô lớn; hỗ trợ xúc tiến thương mại, thông tin thị trường; ưu đãi, hỗ trợ doanh nghiệp, HTX thực hiện liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm đảm bảo tính bền vững, giúp nông dân tạo ra sản phẩm chất lượng, đáp ứng yêu cầu sản xuất hàng hóa, tạo thương hiệu cho từng sản phẩm.

Mai Liên



TAG:
Tin tức Mới:

Ý kiến của bạn

Họ tên:
Email: